200 Kişilik Personel ile Özel Güvenlik Hizmeti Alımı
Karar No: 2015/UH.I-42
İKN: 2014/111638
Karar İçeriği
KAMU İHALE KURULU KARARI
Toplantı No
Gündem No
Karar Tarihi
Karar No
: 2015/002
: 39
: 07.01.2015
: 2015/UH.I-42
TOPLANTIYA KATILAN ÜYELER:
Başkan: Mahmut GÜRSES
Üyeler: II. Başkan Kazım ÖZKAN, Ali Kemal AKKOÇ, Ahmet ÖZBAKIR, Mehmet Zeki
ADLI, Hamdi GÜLEÇ, Mehmet AKSOY
BAŞVURU SAHİBİ:
Ekmobil Özel Güv. Kor. ve Eğt. Hiz. Ltd. Şti. - Pussat Güv. ve Eğt. Hiz. Ltd. Şti. İş Ortaklığı,
Fethiye Mah. Mudanya Yolu Sanayi Cad. No:35/A Nilüfer/BURSA
İHALEYİ YAPAN İDARE:
Bursa Su ve Kanalizasyon İdaresi Genel Müdürlüğü (BUSKİ),
Sırameşeler Mah. Avrupa Konseyi Bulvarı No: 4/10 16190 Osmangazi/BURSA
BAŞVURUYA KONU İHALE:
2014/111638 İhale Kayıt Numaralı “200 Kişilik Personel ile Özel Güvenlik Hizmeti Alımı”
İhalesi
KURUMCA YAPILAN İNCELEME:
Bursa Su ve Kanalizasyon İdaresi Genel Müdürlüğü (BUSKİ) tarafından 15.10.2014
tarihinde açık ihale usulü ile yapılan “200 Kişilik Personel ile Özel Güvenlik Hizmeti Alımı”
ihalesine ilişkin olarak Ekmobil Özel Güv. Kor. ve Eğt. Hiz. Ltd. Şti. - Pussat Güv. ve Eğt.
Hiz. Ltd. Şti. İş Ortaklığı’nın 24.11.2014 tarihinde yaptığı şikâyet başvurusunun, idarenin
26.11.2014 tarihli yazısı ile reddi üzerine, başvuru sahibince 10.12.2014 tarih ve 42678 sayı
ile Kurum kayıtlarına alınan 10.12.2014 tarihli dilekçe ile itirazen şikâyet başvurusunda
bulunulmuştur.
Başvuruya ilişkin olarak 2014/3623 sayılı şikâyet dosyası kapsamında yapılan
inceleme neticesinde esas inceleme raporu tanzim edilmiştir.
KARAR:
Esas inceleme raporu ve ekleri incelendi.
İtirazen şikâyet dilekçesinde özetle, ihalede teklif edilmesi gereken asgari işçilik
maliyeti toplamının 18.062.656,00 TL olduğu, ayrıca ihale konusu hizmette bir adet binek
araç kullanılacağının ve tüm giderlerinin yüklenici tarafından karşılanacağının belirtildiği,
aracın günlük 120 km yol kat edeceği dikkate alındığında aracın ihale konusu iş kapsamında
93.600 km yol kat edileceği, EPDK verilerine göre aracın km başına ortalama 0,20 TL yakıt
bedeli harcayacağı dikkate alındığında yakıt bedelinin toplam 18.720,00 TL olacağı, bu
itibarla;
a) İhale üzerinde bırakılan Pars Ankara Özel Güv. ve Kor. Hiz. Ltd. Şti. - Vaşa Özel
Güv. Hiz. Ltd. Şti. İş Ortaklığı’nın teklif tutarından (18.081.090,00 TL) asgari işçilik maliyeti
(18.062.656,00 TL) çıkarıldığında geriye kalan tutarın (18.434,00 TL) aracın yakıt giderini
dahi karşılamadığı, yakıt bedelini dahi karşılamayan bir teklif tutarının araca ait bakım,
onarım, yedek parça, sigorta, kasko fenni muayene, vergi vb. gibi giderlerini karşılayacağının
kabul edilemeyeceği, anladıkları kadarı ile anılan istekli tarafından binek araca ait giderlerin
ayrı ayrı belirtilerek tevsik edilmediği, tümünün tek bir kalemde açıklandığı,
1
KAMU İHALE KURULU KARARI
Toplantı No
Gündem No
Karar Tarihi
Karar No
: 2015/002
: 39
: 07.01.2015
: 2015/UH.I-42
b) İhalede ekonomik açıdan en avantajlı ikinci teklif sahibi istekli olarak belirlenen
Ulusal Özel Güv. ve Kor. Hiz. Tic. Ltd. Şti.nin teklif tutarından asgari işçilik maliyeti
çıkarıldığında geriye 35.776,00 TL kaldığı, bu tutardan yakıt bedeli düşüldüğünde ise
17.056,00 TL kaldığı, anladıkları kadarı ile binek araca ait giderlerin ayrı ayrı belirtilerek
tevsik edilmediği, tümünün tek bir kalemde açıklandığı bu durumun mevzuata aykırı olduğu
iddialarına yer verilmiştir.
A) Başvuru sahibinin iddialarının değerlendirilmesi sonucunda aşağıdaki hususlar
tespit edilmiştir.
İdari Şartname’nin 2’nci maddesinde ihale konusu işin adının “200 Kişilik Personel
İle Özel Güvenlik Hizmeti Alımı İşi” olarak belirtildiği, miktarı ve türüne ise Şartname ekinde,
“
Sıra No Açıklama
Birimi
İşçi x Ay
Birimi
İşçi Sayısı Ay/gün/saat
200,00 26
Miktarı
1
Güvenlik Görevlisi
Sıra No Açıklama
Ulusal Bayram ve Genel Tatil Mesai
Çalışması
Binek Araç (1 adet)
1
2
Gün
5.800
26
Ay
”
şeklinde yer verildiği, anılan Şartname’nin 19’uncu maddesinde teklif ve sözleşme
türünün birim fiyat teklif ve sözleşme olacağının, Sözleşme Tasarısı’nın 9’uncu maddesinde,
“İşin süresi, işe başlama tarihinden itibaren 26 (Yirmialtı) aydır” düzenlemesine yer verildiği
görülmüştür.
Anılan Şartname’nin “Teklif fiyata dahil olan giderler” başlıklı 25’nci maddesinde
“25.3.1. İşin süresi ve personel sayısı dikkate alınarak ilgili mevzuatına göre hesaplanacak
işçilik ücreti:
Güvenlik Görevlisinin maaşı, brüt asgari ücretin %70 (yüzde yetmiş) fazlası alınarak
ödenecektir. Personel maaşı bu orandan az ödenmeyecektir.
Genel Tatil Ücreti:
Kamu İhale Genel tebliğinin ilgili maddesinde “İşin süresi de dikkate alınarak resmi
ve dini bayram günleri, yılbaşı günü ile 1 Mayıs Emek ve Dayanışma günü özel güvenlik
personeli çalıştırılacak ise çalışılacak gün ve personel sayısı ihale dokümanında açıkça
belirtilecek ve bu günler için 4857 sayılı İş Kanununun 47 nci maddesi uyarınca ücret
hesaplanacaktır” denilmektedir. Bu çerçevede ihale konusu bu işin haftanın (7) günü 24 saat
süreceği dikkate alındığında 2429 Sayılı Ulusal Bayram ve Genel Tatiller Hakkında
Kanun’un 2 nci maddesinde belirlenen ulusal ve resmi bayram, genel tatil ve dini bayram
günleri, yılbaşında ve 1 Mayıs Emek ve Dayanışma gününde çalışacak özel güvenlik
görevlilerine 4857 sayılı İş Kanununun 47 nci maddesi uyarınca ek ücret verilecek ve
bordroda gösterilecektir.
Dini ve Milli Bayramlara denk gelen çalışma günlerinde çalışan personele, bir günlük
çalışma ücretinin yüzde yüz fazlası oranında zamlı ücret ödenecektir. İşin başlama ve bitiş
tarihleri arasında 2015 yılı için 14,5 gün, 2016 yılı için 14,5 gün resmi ve dini bayram
çalışması öngörülmüş olup toplamda 14,5 +14,5 = 29 gün olarak hesaplanmış 200 kişi x 29
gün = 5.800 gündür.
2
KAMU İHALE KURULU KARARI
Toplantı No
Gündem No
Karar Tarihi
Karar No
: 2015/002
: 39
: 07.01.2015
: 2015/UH.I-42
Toplam 200 (ikiyüz) personel genel tatil günlerinde çalıştığı varsayılarak hesaplama
ve planlama yapılacak, yalnızca fiilen çalışan personele fazla mesai ödenecektir.
Genel tatil günlerinde yapılacak çalışmalar için yüklenici idareden ayrıca ek ücret
veya fazla çalışma ücreti talep etmeyecek, personelinin genel tatil günlerine tekabül eden
planlı çalışmalarının karşılığı olarak ücretlerini yürürlükteki yasa hükümlerine göre uygun
olarak ödeyecektir.
-
Ayrıca Yüklenici çalıştıracağı özel güvenlik personelinin her birine ayni olarak;
1- 1 adet yazlık, 1 adet kışlık olmak üzere 2 adet pantolon,
2- 2 adet yazlık, 2 adet kışlık olmak üzere 4 adet gömlek,
3- 1 adet bere,
4- 1 çift yazlık, 1 çift kışlık (deri bot) olmak üzere 2 çift ayakkabı,
5- 1 adet mont,
6- 1 adet kravat,
7- 1 adet kazak
Verilecek olan giyim, kuşam ve güvenlik araç-gereçleri 5188 Sayılı Yasa ve
Yönetmeliklerine uygun olacaktır.
25.3.2. Yemek ve yol giderleri:
Güvenlik görevlisi personellere brüt 13,66 TL./ gün yemek ücreti ödenecektir. Yemek
ücreti tutarı nakdi ödenecek ve ücret bordrosunda gösterilecektir. Güvenlik görevlileri için
hesaplamalarda aylık 26 gün baz alınmıştır.
Güvenlik görevlisi personellere brüt 14,72 TL./ gün yol ücreti ödenecektir. Yol ücreti
tutarı nakdi ödenecek ve ücret bordrosunda gösterilecektir. Güvenlik görevlileri için
hesaplamalarda aylık 26 gün baz alınmıştır.
25.3.3. Bu madde boş bırakılmıştır.
25.3.4. Diğer giderler:
Taahhüdün (ilave işler nedeniyle meydana gelebilecek artışlar dahil) yerine
getirilmesine ilişkin ilgili mevzuat gereğince KDV hariç ödenecek her türlü vergi, sözleşme
bedelinin (binde 9,48) oranındaki damga vergisi, sözleşme bedelinin (binde 5,69) oranındaki
karar pulu bedeli, sözleşme bedelinin 0,0005 (onbinde beşi) oranında Kamu İhale Kurumu
payı, sigorta giderleri, resim, harç v.b. giderler ile güvenlik personeline yaptırılacak olan
özel güvenlik mali sorumluluk sigorta bedelleri teklif bedeline dahildir.
25.4. Sözleşme konusu işin bedelinin ödenmesi aşamasında doğacak Katma Değer
Vergisi (KDV), ilgili mevzuatı çerçevesinde İdare tarafından yükleniciye ayrıca ödenir.
25.5. Kısa vadeli sigorta prim oranları belirtilecektir.
Özel Güvenlik Hizmet İşinin; İş kazası ve meslek hastalıkları prim nispeti 2'dir.”
düzenlemesi,
Teknik Şartname’nin “Tarafların Sorumlulukları” başlıklı 32’nci maddesinde “…32.8
Bursa Büyükşehir Belediyesi Buski genel Müdürlüğüne ait bina ve tesislerdeki tüm Güvenlik
noktalarının 7/24 saat esasına göre güvenlik şefliğince haberli, habersiz güvenlik
hizmetlerinin yapılabilmesi için, yüklenici firma (1) adet 2013 model ve üzeri, en az 1500 cc
binek dizel otomobil tahsis edecektir. Bu araca ait bakım, onarım, yedek parça, sigorta,
kasko, fenni muayene, vergi, yakıt vb. gibi tüm giderleri yüklenici firma tarafından
karşılanacaktır. Araç günlük 120 km yol kat edecektir…” düzenlemesi yer almaktadır.
4734 sayılı Kamu İhale Kanunu’nun “Aşırı düşük teklifler” başlıklı 38’inci
maddesinde “İhale komisyonu verilen teklifleri değerlendirdikten sonra, diğer tekliflere veya
idarenin tespit ettiği yaklaşık maliyete göre teklif fiyatı aşırı düşük olanları tespit eder. Bu
3
KAMU İHALE KURULU KARARI
Toplantı No
Gündem No
Karar Tarihi
Karar No
: 2015/002
: 39
: 07.01.2015
: 2015/UH.I-42
teklifleri reddetmeden önce, belirlediği süre içinde teklif sahiplerinden teklifte önemli
olduğunu tespit ettiği bileşenler ile ilgili ayrıntıları yazılı olarak ister.
İhale komisyonu;
a) İmalat sürecinin, verilen hizmetin ve yapım yönteminin ekonomik olması,
b) Seçilen teknik çözümler ve teklif sahibinin mal ve hizmetlerin temini veya yapım
işinin yerine getirilmesinde kullanacağı avantajlı koşullar,
c) Teklif edilen mal, hizmet veya yapım işinin özgünlüğü,
gibi hususlarda yapılan yazılı açıklamaları dikkate alarak, aşırı düşük teklifleri
değerlendirir. Bu değerlendirme sonucunda, açıklamaları yeterli görülmeyen veya yazılı
açıklamada bulunmayan isteklilerin teklifleri reddedilir.
Kurum, ihale konusu işin türü, niteliği ve yaklaşık maliyeti ile ihale edilme usulüne
göre aşırı düşük tekliflerin tespiti, değerlendirilmesi ve ekonomik açıdan en avantajlı teklifin
belirlenmesi amacıyla sınır değerler ve sorgulama kriterleri belirlemeye, ihalenin bu
maddede öngörülen açıklama istenilmeksizin sonuçlandırılabilmesine, ayrıca yaklaşık
maliyeti 8 inci maddede öngörülen eşik değerlerin yarısına kadar olan hizmet alımları ile
yapım işleri ihalelerinde sınır değerin altında olan tekliflerin bu maddede öngörülen
açıklama istenilmeksizin reddedilmesine ilişkin düzenlemeler yapmaya yetkilidir. İhale
komisyonu bu maddenin uygulanmasında Kurum tarafından yapılan düzenlemeleri esas alır.”
hükmü,
Hizmet Alımı İhaleleri Uygulama Yönetmeliği’nin “Sınır değer ve aşırı düşük
teklifler” başlıklı 59’uncu maddesinde “(1) İhale komisyonu verilen teklifleri
değerlendirdikten sonra Kurum tarafından belirlenen yönteme göre sınır değeri hesaplar.
(2) İhale ilanında ve dokümanında teklifi sınır değerin altında olan isteklilerden
açıklama isteneceğinin belirtilmesi halinde, sınır değerin altında olan teklifler ihale
komisyonunca aşırı düşük teklif olarak tespit edilir. Bu teklif sahiplerinden Kurum tarafından
belirlenen kriterlere göre teklifte önemli olduğu tespit edilen bileşenler ile ilgili ayrıntılar
yazılı olarak istenir. İhale komisyonu;
a) Verilen hizmetin ekonomik olması,
b) Seçilen teknik çözümler ve teklif sahibinin işin yerine getirilmesinde kullanacağı
avantajlı koşullar,
c) Teklif edilen hizmetin özgünlüğü,
gibi hususlarda yapılan yazılı açıklamaları dikkate alarak aşırı düşük teklifleri
değerlendirir. Bu değerlendirme sonucunda, açıklamaları yeterli görülmeyen veya yazılı
açıklamada bulunmayan isteklilerin teklifleri reddedilir. İhale komisyonunca reddedilmeyen
teklifler geçerli teklif olarak belirlenir.
(3) İhale ilanında ve dokümanında ihalenin, Kanunun 38 inci maddesinde öngörülen
açıklama istenmeksizin sonuçlandırılacağının belirtilmesi halinde; ihale, ekonomik açıdan en
avantajlı teklif üzerinde bırakılır. Ancak Kanunun 20 nci maddesi uyarınca belli istekliler
arasında ihale usulü ile yapılan ihalelerde ve niteliği gereği aşırı düşük teklif sorgulaması
yapılamayacağı Kurumca belirlenen konularda yapılacak alımlarda, ihalenin aşırı düşük
teklif açıklaması istenmeksizin sonuçlandırılacağının ihale ilanında ve dokümanında
belirtilmesi zorunludur.
(4) Yaklaşık maliyeti Kanunun 8 inci maddesinde öngörülen eşik değerin yarısına
kadar olan ihalelerde, ihale ilanında ve dokümanında sınır değerin altında olan tekliflerin
reddedileceğinin belirtilmesi halinde, sınır değerin altında olduğu tespit edilen isteklilerin
teklifleri açıklama istenmeksizin reddedilir.” hükmü,
4
KAMU İHALE KURULU KARARI
Toplantı No
Gündem No
Karar Tarihi
Karar No
: 2015/002
: 39
: 07.01.2015
: 2015/UH.I-42
Kamu İhale Genel Tebliği’nin “Hizmet alımı ihalelerinde aşırı düşük tekliflerin
değerlendirilmesi” başlıklı 79’uncu maddesinde “79.1. Personel çalıştırılmasına dayalı
hizmet alımı ihalelerinde kar hariç yaklaşık maliyet tutarı; personel çalıştırılmasına dayalı
olmayan hizmet alımı ihalelerinde ise yaklaşık maliyetin 1,30 sayısına bölünmesinden elde
edilen tutar sınır değer olarak kabul edilir.
79.2. İhale ilanında ve dokümanında teklifi sınır değerin altında kalan isteklilerden
açıklama isteneceği belirtilen hizmet alımı ihalelerinde, aşırı düşük tekliflerin
değerlendirilmesi aşamasında aşağıdaki düzenlemelere göre işlem tesis edilmesi
gerekmektedir.
79.2.1. Aşırı düşük tekliflere yönelik açıklama istenmesine ilişkin yazıda, isteklilerin
yapacakları açıklamalara esas olacak önemli teklif bileşenlerinin, bütün istekliler için aynı
unsurları içerecek şekilde belirtilmesi zorunludur. Aşırı düşük teklif açıklaması sunulması için
isteklilere üç (3) iş gününden az olmamak üzere uygun bir süre verilir.
79.2.2. İstekliler aşırı düşük olarak tespit edilen tekliflerini aşağıdaki yöntemleri
kullanarak açıklayabilirler.
79.2.2.1. Üçüncü Kişilerden Alınan Fiyat Teklifleri: Teklifi oluşturan maliyet
bileşenlerine ilişkin üçüncü kişilerden fiyat teklifi alınması durumunda, öncelikli olarak fiyat
teklifini veren kişiyle tam tasdik sözleşmesi yapan veya beyannamelerini imzalamaya yetkili
olan meslek mensubu tarafından ilgisine göre teklife konu mal veya hizmet için maliyet tespit
tutanağı (Ek-O.5) veya satış tutarı tespit tutanağı (Ek-O.6) düzenlenecektir. Tutanaklar fiyat
teklifinin dayanağı olarak düzenlenecek olup, meslek mensubu tarafından muhafaza edilecek
ve fiyat teklifinin ekinde idareye verilmeyecektir. Ancak idare veya Kurum tarafından gerekli
görülmesi halinde bu tutanaklar meslek mensubundan istenebilecektir.
Maliyet tespit tutanağı dayanak alınarak fiyat teklifi sunulabilmesi için, fiyat teklifinin
mamul/mala ilişkin olması halinde mamul/malın birim fiyatının, tutanakta tespit edilen
ağırlıklı ortalama birim maliyetin altında olmaması; fiyat teklifinin hizmete ilişkin olması
halinde ise bu hizmetin birim fiyatının, tutanakta tespit edilen toplam birim maliyetin altında
olmaması, bu tespitin (Ek-O.5) formunda yapılması, fiyat teklifi üzerine meslek mensubu
tarafından “Bu fiyat teklifindeki birim fiyatın, mükellefin yasal defter ve belgelerine göre
tarafımca düzenlenerek onaylanan (.../.../...) tarih ve (…) sayılı maliyet tespit tutanağındaki
ortalama/toplam birim maliyet tutarının altında olmadığını beyan ederim.” ibaresinin
yazılarak imzalanması ve iletişim bilgileri de belirtilmek suretiyle kaşelenmesi/mühürlenmesi
gerekmektedir.
Satış tutarı tespit tutanağı dayanak alınarak fiyat teklifi sunulabilmesi için teklif edilen
birim fiyatın, ilgili tutanakta tespit edilen ağırlıklı ortalama birim satış tutarının % 80’inin
altında olmaması, bu tespitin (Ek-O.6) formunda yapılması, fiyat teklifi üzerine meslek
mensubu tarafından “Bu fiyat teklifindeki birim fiyatın, mükellefin yasal defter ve belgelerine
göre tarafımca düzenlenerek onaylanan (.../.../...) tarih ve (…) sayılı satış tutarı tespit
tutanağındaki ağırlıklı ortalama birim satış tutarının % 80’inin altında olmadığını beyan
ederim.” ibaresinin yazılarak imzalanması ve iletişim bilgileri de belirtilmek suretiyle
kaşelenmesi/mühürlenmesi gerekmektedir.
Üçüncü kişilerden alınan fiyat tekliflerinin teklife konu alanda faaliyet gösterenlerden
alınması gerekmekte olup, bu belgelerin ihale tarihinden önce düzenlenmiş olması zorunlu
değildir.
Kaşeleme işlemi 8.4 üncü maddede belirtilen özel kaşe kullanılmak suretiyle
yapılabileceği gibi, bu kaşe dışında meslek mensubuna ilişkin bilgileri içeren kaşe
kullanılmak suretiyle de yapılabilir.
5
KAMU İHALE KURULU KARARI
Toplantı No
Gündem No
Karar Tarihi
Karar No
: 2015/002
: 39
: 07.01.2015
: 2015/UH.I-42
79.2.2.2. Kamu Kurum ve Kuruluşları Tarafından Sunulan Mal ve Hizmetlere İlişkin
Fiyatlar: Teklifi oluşturan maliyet bileşenlerine ilişkin kamu kurum ve kuruluşları tarafından
sunulan hizmetlere ilişkin fiyat tarifeleri veya istekliye verilmiş fiyat teklifleri açıklama
yöntemi olarak kullanılabilir. Bu usulle yapılmış açıklamanın geçerli olabilmesi için
kullanılan fiyatların ilan/davet ile ihale tarihi arasında (ihale tarihi hariç) geçerli olması
zorunludur.
79.2.2.3. Kamu Kurum ve Kuruluşları Tarafından İlan Edilen Fiyatlar: Teklifi
oluşturan maliyet bileşenlerine ilişkin kamu kurum ve kuruluşları tarafından ilan edilmiş fiyat
tarifeleri açıklama yöntemi olarak kullanılabilir. Bu usulle yapılmış açıklamanın geçerli
olabilmesi için ilan edilen fiyatların ihalenin ilan/davet ile ihale tarihi arasında (ihale tarihi
hariç) geçerli olması zorunludur.
79.2.2.4. Ticaret Borsası Fiyatları: Teklifi oluşturan maliyet bileşenlerine ilişkin
18/5/2004 tarihli ve 5174 sayılı Türkiye Odalar ve Borsalar Birliği ile Odalar ve Borsalar
Kanununun 51 inci maddesinin (c) bendi uyarınca borsa idaresi tarafından düzenlenen ve
ilgili malın ihale tarihinden önceki son 12 ayın herhangi bir işlem gününde gerçekleşen
ortalama fiyatını gösteren belge ile açıklama yapılabilir.
…
79.2.2.6. Özel veya Münhasır Hak Sahibi Kuruluşların Uyguladığı Fiyatlar: İlgili
mevzuatı uyarınca, belirli mal veya hizmetlerin kamuya sunulması konusunda lehine
sınırlama bulunan kuruluşların tedarikçisi oldukları mallar veya sunucusu oldukları
hizmetler için uyguladıkları fiyatlar ile açıklama yapılabilir. …
79.2.3. Meslek mensubu; üçüncü kişilerden alınan fiyat teklifi üzerindeki beyanın ve
emsal bedel beyanı ile Ek-O.5, Ek-O.6 ve Ek-O.7 numaralı tutanaklardaki bilgilerin
doğruluğundan sorumludur. Meslek mensubu ibaresinden Yeminli Mali Müşavirler veya
Serbest Muhasebeci Mali Müşavirler anlaşılır”
79.2.4. Ek-O.5, Ek-O.6 ve Ek-O.7 numaralı tutanakların son veya bir önceki geçici
vergi beyanname dönemine ilişkin olarak düzenlenmesi zorunludur. Son veya bir önceki
geçici vergi beyanname döneminin tespitinde; 4734 sayılı Kanunun 21 inci maddesinin
birinci fıkrasının (a), (d) ve (e) bentlerine göre pazarlık usulü ile yapılan ihalelerde ilk yazılı
fiyat tekliflerinin alındığı tarih, diğer ihale usulleri ile yapılan ihalelerde ise ihale tarihi esas
alınır.
Örneğin; 11.1.2014 tarihinde açık ihale usulü ile yapılan ihalede son geçici vergi
beyanname dönemi “Ekim-Kasım-Aralık 2013”, 15.7.2014 tarihinde açık ihale usulü ile
yapılan ihalede son geçici vergi beyanname dönemi “Nisan-Mayıs-Haziran 2014” tür.
79.2.5. İşletme hesabına göre defter tutuluyor olması durumunda; yukarıda belirtilen
tutanaklar, işletme hesabı defteri ve işletme hesap özeti kayıtlarına göre düzenlenir.
…
79.3. İdarelerin aşırı düşük teklif tespit ve değerlendirilmesine ilişkin aşağıdaki
düzenlemeleri de dikkate almaları gerekmektedir.
79.3.1. Teklifi aşırı düşük olarak tespit edildikten sonra yukarıdaki yöntemlere göre
usulüne uygun açıklama yapan isteklilerin teklifleri geçerli kabul edilir. Hayatın olağan
akışına veya ticari gereklere aykırılık gibi nedenlerle teklifler reddedilemez.
79.3.2. 79.2.2 nci maddede yer alan yöntemlerden herhangi biri ile açıklama
yapılmasının fiilen mümkün olmadığının anlaşıldığı durumlarda, istekli tarafından gerekçesi
belirtilmek suretiyle, ilgili mevzuatına göre ihale tarihinden önceki son 12 ay içinde
düzenlenen açıklamaya elverişli diğer bilgi ve belgeler kullanılarak da açıklama yapılabilir.
79.3.3. Kurumca hazırlanan “İşçilik Hesaplama Modülü” ne (www.ihale.gov.tr)
adresinden ulaşılabilecek olup, personel çalıştırılmasına dayalı hizmet alımı ihalelerinde
6
KAMU İHALE KURULU KARARI
Toplantı No
Gündem No
Karar Tarihi
Karar No
: 2015/002
: 39
: 07.01.2015
: 2015/UH.I-42
tekliflerin değerlendirilmesi bağlamında sözleşme ve genel giderler dahil asgari işçilik
maliyeti hesabında işçilik hesaplama modülünün kullanılması zorunludur.
79.3.4. Hizmet alım ihalelerinde herhangi bir sigorta giderinin aşırı düşük teklif
sorgulamasında önemli bir bileşen olarak kabul edilmesi durumunda, isteklilerce sigorta
acentelerinden alınan poliçe, fiyat teklifi veya sözleşmelerin ekine ihale dokümanında yer
alan teminat tutarları üzerinden teklif ettikleri sigorta prim tutarlarıyla sigorta hizmetini
gerçekleştirebileceklerine ilişkin, ilgili sigorta şirketinin genel müdürlüğünden veya bölge
müdürlüğünden alınan teyit yazısının eklenmesi ve bu yazının yetkili kişilerin imzasını
taşıması gereklidir. Ancak sigorta şirketlerinin genel müdürlük veya bölge müdürlükleri
tarafından imzalanmış poliçe veya fiyat teklifleri için teyit alınması zorunlu değildir. Sigorta
giderinin tevsiki için sunulan belgenin işin süresinin tamamını kapsaması gerekmektedir…”
açıklamaları yer almaktadır.
15.10.2014 tarihinde yapılan ihaleye 11 isteklinin katıldığı, idare tarafından
hesaplanan sınır değerin altında teklif sunan başvuru sahibi dahil 5 istekliden aşırı düşük
teklif açıklaması istenildiği, Delta-Up Özel Güv. ve Eğt. Hiz. Ltd. Şti. – Güven Özel Güv. ve
Kor. Hiz. Ltd. Şti İş Ortaklığı ile Kızıl Özel Güv. ve Kor. Hiz. San. Tic. Ltd. Şti.nin
tekliflerinin açıklama sunmadıkları gerekçesiyle reddedildiği, açıklama sunan başvuru sahibi
dahil diğer 3 isteklinin açıklamalarının uygun bulunduğu, 12.11.2014 tarihli ihale komisyon
kararı ile ihalenin aşırı düşük teklif açıklaması uygun bulunan Pars Ankara Özel Güv. ve Kor.
Hiz. Ltd. Şti. - Vaşa Özel Güv. Hiz. Ltd. Şti. İş Ortaklığı üzerinde bırakıldığı, Ulusal Özel
Güv. ve Kor. Hiz. Tic. Ltd. Şti.nin ise ekonomik açıdan en avantajlı ikinci teklif sahibi olarak
belirlendiği anlaşılmıştır.
İdare tarafından sınır değerin altında teklif sunan isteklilere gönderilen 22.10.2014
tarihli ve 15504-15509 sayılı aşırı düşük teklif açıklama talebi yazılarında “Genel
Müdürlüğümüzce 15.10.2014 Çarşamba günü ihalesi yapılmış olan 200 Kişilik Personel ile
özel Güvenlik Hizmeti Alımı İşi için vermiş olduğunuz teklifinizin sınır değerin altında kaldığı
tespit edilmiştir. Bu nedenle söz konusu işe ait İdari Şartnamenin 33. maddesi ve Hizmet
Alımı İhaleleri Uygulama Yönetmeliğinin 59. maddesi gereğince teklifinizi oluşturan maliyet
bileşenlerinden, Teknik Şartnamede belirlenmiş özelliklere sahip, bir adet aracın aylık
maliyetini, araca ait bakım, onarım, yedek parça, sigorta, kasko, fenni muayene, vergi, yakıt
v.b. tüm giderleri içerecek şekilde, ayrıca;
a) Verilen hizmetin ekonomik olması,
b) Seçilen teknik çözümler ve teklif sahibinin hizmetin yerine getirilmesinde
kullanacağı avantajlı koşullar,
c) Teklif edilen işin özgünlüğü
hususlarında 16.08.2014 tarih ve 29090 sayılı Kamu İhale Genel Tebliğinin 79.
Maddesinde belirtilen esaslar doğrultusunda açıklamanız ve açıklamalarınızı yazımızın
tarafınıza tebliğ edildiği tarihten itibaren en geç 3 iş günü içinde idaremize yazılı olarak
bildirmeniz gerekmektedir.” ifadelerine yer verildiği görülmüştür.
a) Bu çerçevede ihale üzerinde bırakılan Pars Ankara Özel Güv. ve Kor. Hiz. Ltd. Şti.
- Vaşa Özel Güv. Hiz. Ltd. Şti. İş Ortaklığı tarafından idareye sunulan aşırı düşük teklif
açıklaması incelendiğinde,
“
7
KAMU İHALE KURULU KARARI
Toplantı No
Gündem No
Karar Tarihi
Karar No
: 2015/002
: 39
: 07.01.2015
: 2015/UH.I-42
Sıra
Cinsi
Tutarı
No
1
200 Özel Güvenlik Personeli (26 Ay)
5.800 Gün Resmi ve Dini Bayram Çalışması
17.587.752,00
TL
474.904,00 TL
2
3
4
5
Araç Yakıt Gideri
Araç Kiralama
Araç Muayene Gideri
12.262,29 TL
1.101,10 TL
178,97 TL
6
7
Egzoz Gazı Emisyon Ölçüm Gideri
Motorlu Taşıtlar Vergisi
32,24 TL
1.861,17 TL
8
Kasgo Gideri
2.203,50 TL
9
10
Sigorta Gideri
Malzeme Giderleri
791,96 TL
0,82 TL
11
Diğer Giderler ve Firma Karı
1,95 TL
Toplam Tutar (K.D.V. Hariç)
18.081.090,00
TL
”
Şeklinde bir tabloya yer verildiği, KİK İşçilik Hesaplama Modülü çıktıları, fiyat
teklifi, kasko ve zorunlu trafik sigortası poliçeleri, TÜVTÜRK internet sayfası çıktısı, Gelir
İdaresi Başkanlığı İnternet Vergi Dairesi internet sayfası çıktısı gibi belgelerin açıklama
kapsamında sunulduğu anlaşılmıştır.
Anılan istekli tarafından;
İşçilik giderine ilişkin olarak toplam 18.062.656,00 TL fiyat öngörüldüğü ve söz
konusu gidere ilişkin olarak KİK İşçilik Hesaplama Modülü çıktılarına yer verildiği,
Araç giderine ilişkin olarak yukarıdaki tabloda yer verildiği şekilde giderler ayrı ayrı
belirtilmek suretiyle toplam 18.432,05 TL gider öngördüğü, 1,95 TL tutarında da kâr ve diğer
giderler belirlediği,
Araç giderini tevsik etmek üzere Vaşa Turz. Tem. İnş. Taah. Med. Bilg. San. ve Tic.
Ltd. Şti. tarafından düzenlenen lastik, akü, bakım, onarım ve diğer giderlerin ayrı ayrı
gösterildiği ve 1.101,10 TL toplam tutar üzerinden 2014 model Ford Fiesta 1,5 aracın 26 ay
boyunca kiralanacağının taahhüt edildiği fiyat teklifinin sunulduğu, anılan belge üzerinde
mevzuat gereğince yazılması gereken ibarenin yer aldığı ve meslek mensubu tarafından
imzalanarak kaşelendiği,
Yakıt gideri için iş süresince toplam 94.920 km yol hesaplandığı, 100 km’de ortalama
3,7 lt (açıklamada sehven 100 km’de 3,6 lt yazıldığı, ancak hesaplamanın 100 km’de 3,7 lt
üzerinden yapıldığı tespit edilmiştir.) üzerinden toplam 3.512,04 lt yakıt sarfiyatı öngörüldüğü
ve KDV hariç 3,4915 TL motorin litre fiyatı üzerinden toplam 12.262,29 TL yakıt gideri
hesaplandığı, ortalama yakıt tüketimine ilişkin olarak Ford Fiesta araca ilişkin ürün
8
KAMU İHALE KURULU KARARI
Toplantı No
Gündem No
Karar Tarihi
Karar No
: 2015/002
: 39
: 07.01.2015
: 2015/UH.I-42
kataloğunun sunulduğu, motorin litre fiyatına ilişkin olarak Jetpet internet sayfasında yer alan
14.10.2014 tarihli fiyat listesinin sunulduğu, söz konusu fiyat listesinin EPDK tarafından il
bazında günlük yayımlanan akaryakıt fiyatları ile uyumlu olduğu,
Araç muayene gideri ile egzoz gazı emisyon ölçüm giderine ilişkin olarak TÜVTÜRK
internet sayfası çıktısının, Motorlu Taşıtlar Vergisi giderine ilişkin olarak ise Gelir İdaresi
Başkanlığı İnternet Vergi Dairesi internet sayfası çıktısının sunulduğu,
Kasko giderine ilişkin olarak Axa Sigorta A.Ş. Bursa Bölge Müdürlüğü tarafından bir
yıllık olarak 1.016,94 TL üzerinden düzenlenen sigorta poliçesinin sunulduğu, anılan sigorta
poliçesinin başlangıç tarihinin 10.10.2014, bitiş tarihinin ise 10.10.2015 olduğu, poliçe
üzerinde yer alan bedelin aylık maliyeti üzerinden 26 ay için toplam 2.203,50 TL kasko
maliyeti hesaplandığı, motorlu taşıtlar zorunlu mali sorumluluk giderine ilişkin olarak Mapfre
Genel Sigorta A.Ş. Bursa Bölge Müdürlüğü tarafından bir yıllık olarak 365,47 TL üzerinden
düzenlenen sigorta poliçesinin sunulduğu, anılan sigorta poliçesinin başlangıç tarihinin
26.09.2014, bitiş tarihinin ise 26.09.2015 olduğu, poliçe üzerinde yer alan bedelin aylık
maliyeti üzerinden 26 ay için toplam 791,96 TL trafik sigortası maliyeti hesaplandığı, ancak
Kamu İhale Genel Tebliği’nin “Hizmet alımı ihalelerinde aşırı düşük tekliflerin
değerlendirilmesi” başlıklı 79’uncu maddesinde yer alan “79.3.4. Hizmet alım ihalelerinde
herhangi bir sigorta giderinin aşırı düşük teklif sorgulamasında önemli bir bileşen olarak
kabul edilmesi durumunda, isteklilerce sigorta acentelerinden alınan poliçe, fiyat teklifi veya
sözleşmelerin ekine ihale dokümanında yer alan teminat tutarları üzerinden teklif ettikleri
sigorta prim tutarlarıyla sigorta hizmetini gerçekleştirebileceklerine ilişkin, ilgili sigorta
şirketinin genel müdürlüğünden veya bölge müdürlüğünden alınan teyit yazısının eklenmesi
ve bu yazının yetkili kişilerin imzasını taşıması gereklidir. Ancak sigorta şirketlerinin genel
müdürlük veya bölge müdürlükleri tarafından imzalanmış poliçe veya fiyat teklifleri için teyit
alınması zorunlu değildir. Sigorta giderinin tevsiki için sunulan belgenin işin süresinin
tamamını kapsaması gerekmektedir.” açıklaması gereğince sigorta giderinin tevsiki için
sunulan belgenin işin süresinin tamamını kapsaması gerektiği, ancak ihale üzerinde bırakılan
isteklinin sunmuş olduğu söz konusu poliçelerin işin süresinin tamamını kapsamadığı tespit
edilmiş olup bu çerçevede ihale üzerinde bırakılan isteklinin aşırı düşük teklif açıklamasının
mevzuata aykırı olduğu sonucuna varılmıştır.
b) İhalede ekonomik açıdan en avantajlı ikinci teklif sahibi istekli olan Ulusal Özel
Güv. ve Kor. Hiz. Tic. Ltd. Şti. tarafından idareye sunulan aşırı düşük teklif açıklaması
incelendiğinde;
“
Sıra
No
İş Kalemi
Maliyet/Teklif
17.587.752,00
1
Güvenlik Görevlisi
2
3
4
Ulusal Bayram ve Genel Tatil Mesai Çalışması
Binek Araç (1 Adet)
Tamamlama ve Gayri Safi Kâr
Toplam
474.904,00
33.321,48
2.454,52
18.098.432,00
”
Şeklinde bir tabloya yer verildiği, KİK İşçilik Hesaplama Modülü çıktıları, fiyat
teklifleri, EPDK bayi satış fiyatı bülteni, Karayolu Düzenleme Genel Müdürlüğü Genelgesi,
9
KAMU İHALE KURULU KARARI
Toplantı No
Gündem No
Karar Tarihi
Karar No
: 2015/002
: 39
: 07.01.2015
: 2015/UH.I-42
Gelir İdaresi Başkanlığı İnternet Vergi Dairesi internet sayfası çıktısı gibi belgelerin açıklama
kapsamında sunulduğu anlaşılmıştır.
Anılan istekli tarafından;
İşçilik giderine ilişkin olarak toplam 18.062.656,00 TL fiyat öngörüldüğü ve söz
konusu gidere ilişkin olarak KİK İşçilik Hesaplama Modülü çıktılarına yer verildiği,
Araç giderine ilişkin olarak 33.321,48 TL gider öngördüğü ve 2.454,52 TL tutarında
kâr belirlediği,
Araç giderinin 10.400,00 TL’lik kısmının araç kiralama bedeli olduğu, anılan gidere
ilişkin olarak Miraç End. Dan. Sağ. ve Kur. Des. Hiz. Turz. İnş. Tic. Ltd. Şti. tarafından
düzenlenen 400,00 TL birim fiyatlı fiyat teklifi sunulduğu, anılan belge üzerinde mevzuat
gereğince yazılması gereken ibarenin yer aldığı ve meslek mensubu tarafından imzalanarak
kaşelendiği, diğer taraftan her ne kadar aşırı düşük teklif açıklaması üst yazısında 400,00
TL’lik tutarın aylık araç kiralama bedeli olduğunun belirtildiği ve bu tutarın 26 ay ile
çarpılmak sureti ile toplam araç kira bedelinin 10.400,00 TL olarak hesaplandığı görülmüşse
de söz konusu fiyat teklifinde birimin “adet”, miktarın ise “1” olarak yazıldığı, bu itibarla
fiyat teklifi üzerinde birim fiyat olarak belirtilen 400,00 TL’nin aylık bedel olduğuna ilişkin
herhangi bir bilginin yer almadığı, ayrıca anılan istekli tarafından 2013 model Hyundai
Accent Blue marka ve model araç üzerinden açıklama yapılmasına karşın sunulan fiyat
teklifinde “1 adet 2013 model 1500 cc dizel binek” ifadesine yer verildiği, söz konusu aracın
Hyundai Accent Blue olduğuna dair herhangi bilginin yer almadığı,
Yakıt gideri için iş süresince toplam 93.600 km yol hesaplandığı, 100 km’de ortalama
4,4 lt üzerinden toplam 4.118,40 lt yakıt sarfiyatı öngörüldüğü ve KDV hariç 3,7 TL motorin
litre fiyatı üzerinden toplam 15.238,08 TL yakıt gideri hesaplandığı, ortalama yakıt
tüketimine ilişkin olarak Hyundai Accent Blue aracına ilişkin ürün kataloğunun, motorin litre
fiyatına ilişkin olarak ise EPDK tarafından yayımlanan 06.10.2014 tarihli fiyat listesinin
sunulduğu,
Araç muayene giderine ilişkin olarak toplam 280 TL gider öngörüldüğü ve söz konusu
gideri tevsik etmek üzere Karayolu Düzenleme Genel Müdürlüğünün 2014/KDGM-01/Genel
numaralı Genelgesinin sunulduğu, Motorlu Taşıtlar Vergisi giderine ilişkin olarak toplam
1.718,00 TL gider öngörüldüğü ve söz konusu gideri tevsik etmek üzere Gelir İdaresi
Başkanlığı İnternet Vergi Dairesi internet sayfası çıktısının sunulduğu, ancak Motorlu Taşıtlar
Vergisi giderlerinin yılda bir dolayısıyla 24 ayda 2 kez hesaplanması gerekirken anılan istekli
tarafından işin tamamı boyunca iki kez hesaplandığı, bu itibarla 2 aya ilişkin maliyetin hesaba
katılmadığı,
2013 model Hyundai Accent Blue marka ve model olarak belirtilen aracın bakım
giderine ilişkin olarak Onur Oto. Dış Tic. Ltd. Şti. tarafından düzenlenen fiyat teklifinin
sunulduğu, anılan belge üzerinde mevzuat gereğince yazılması gereken ibarenin yer aldığı ve
meslek mensubu tarafından imzalanarak kaşelendiği, söz konusu fiyat teklifinin 26 ay
süresince 4 sefer olmak üzere toplam 1.525,40 TL üzerinden verildiği,
10
KAMU İHALE KURULU KARARI
Toplantı No
Gündem No
Karar Tarihi
Karar No
: 2015/002
: 39
: 07.01.2015
: 2015/UH.I-42
Kasko giderine ilişkin olarak 2013 model Hyundai Accent Blue marka ve model araç
için Savaş Sig. Arac. Hiz. Ltd. Şti. tarafından 1.200,00 TL bedel üzerinden düzenlenen fiyat
teklifinin sunulduğu, anılan belge üzerinde mevzuat gereğince yazılması gereken ibarenin yer
aldığı ve meslek mensubu tarafından imzalanarak kaşelendiği, aşırı düşük teklif açıklaması
üst yazısında araç kasko bedelinin (fiyat teklifinde yer alan tutarın 12’ye bölünerek 26 ile
çarpılması sonucu ortaya çıkan tutar) 2.600,00 TL olarak belirtildiği, ancak söz konusu fiyat
teklifi üzerinde “1 adet” ifadesine yer verildiği ve teklif edilen fiyatın yıllık olduğuna ilişkin
herhangi bilginin yer almadığı,
Trafik sigortası giderine ilişkin olarak 2013 model Hyundai Accent Blue marka ve
model araç için Savaş Sig. Arac. Hiz. Ltd. Şti. tarafından 720,00 TL bedel üzerinden
düzenlenen fiyat teklifinin sunulduğu, anılan belge üzerinde mevzuat gereğince yazılması
gereken ibarenin yer aldığı ve meslek mensubu tarafından imzalanarak kaşelendiği, aşırı
düşük teklif açıklaması üst yazısında trafik sigortası giderinin (fiyat teklifinde yer alan tutarın
12 ye bölünerek 26 ile çarpılması sonucu ortaya çıkan tutar) 1.560,00 TL olarak belirtildiği,
ancak söz konusu fiyat teklifi üzerinde “1 adet” ifadesine yer verildiği ve teklif edilen fiyatın
yıllık olduğuna ilişkin herhangi bilginin yer almadığı,
Ayrıca Kamu İhale Genel Tebliği’nin 79.3.4’üncü maddesi gereğince sigorta giderinin
tevsiki için sunulan belgenin işin süresinin tamamını kapsaması gerektiği, ancak anılan
isteklinin kasko ve trafik sigortası giderini tevsik etmek üzere sunmuş olduğu fiyat
tekliflerinin işin süresinin tamamını kapsamadığı tespit edilmiştir.
Yapılan tespitler çerçevesinde anılan isteklinin aşırı düşük teklif açıklamasının
mevzuata uygun olmadığı sonucuna varılmıştır.
B) İhalelere Yönelik Başvurular Hakkında Yönetmeliğin 18’inci maddesi yönünden
yapılan inceleme sonucunda tespit edilen aykırılıklar ve buna ilişkin inceleme ve hukuki
değerlendirme aşağıda yapılmıştır.
Başvuru sahibi Ekmobil Özel Güv. Kor. ve Eğt. Hiz. Ltd. Şti. - Pussat Güv. ve Eğt.
Hiz. Ltd. Şti. İş Ortaklığı tarafından idareye sunulan aşırı düşük teklif açıklaması
incelendiğinde, araç giderini tevsik etmek üzere Rönesans Tesis Entg. Sos. Hiz. Oto Kir. İnş.
Turz. Teks. Çev. Tem. Sağ. Gıda Tic. Ltd. Şti. tarafından düzenlenen fiyat teklifinin
sunulduğu, anılan belge üzerinde mevzuat gereğince yazılması gereken ibarenin yer aldığı ve
meslek mensubu tarafından imzalanarak kaşelendiği, ancak açıklama kapsamında Renault
Fluence eco2 1.5dci 90 bg marka ve model araca ilişkin olarak yakıt tüketimi hesaplanmasına
karşın sunulan fiyat teklifinde teklif edilen aracın marka ve modeline ilişkin bir bilgiye yer
verilmediği tespit edilmiş olup bu çerçevede anılan isteklinin aşırı düşük teklif açıklamasının
mevzuata uygun olmadığı kararına varılmıştır.
Sonuç olarak, yukarıda mevzuata aykırılıkları belirtilen işlemlerin düzeltici işlemle
giderilebilecek nitelikte işlemler olduğu tespit edildiğinden, Pars Ankara Özel Güv. ve Kor.
Hiz. Ltd. Şti. - Vaşa Özel Güv. Hiz. Ltd. Şti. İş Ortaklığı, Ulusal Özel Güv. ve Kor. Hiz. Tic.
Ltd. Şti. ile başvuru sahibi Ekmobil Özel Güv. Kor. ve Eğt. Hiz. Ltd. Şti. - Pussat Güv. ve
Eğt. Hiz. Ltd. Şti. İş Ortaklığı’nın aşırı düşük teklif açıklamalarının reddedilmesi ve bu
aşamadan sonraki işlemlerin mevzuata uygun olarak yeniden gerçekleştirilmesi
gerekmektedir.
11
KAMU İHALE KURULU KARARI
Toplantı No
Gündem No
Karar Tarihi
Karar No
: 2015/002
: 39
: 07.01.2015
: 2015/UH.I-42
Açıklanan nedenlerle 4734 sayılı Kanun'un 65'inci maddesi uyarınca bu kararın tebliğ
edildiği veya tebliğ edilmiş sayıldığı tarihi izleyen 30 gün içerisinde Ankara İdare
Mahkemelerinde dava yolu açık olmak üzere,
Anılan Kanun'un 54'üncü maddesinin onbirinci fıkrasının (b) bendi gereğince düzeltici
işlem belirlenmesine,
Oybirliği ile karar verildi.
Mahmut GÜRSES
Başkan
Kazım ÖZKAN
II. Başkan
Ali Kemal AKKOÇ
Kurul Üyesi
Ahmet ÖZBAKIR
Kurul Üyesi
Mehmet Zeki ADLI
Hamdi GÜLEÇ
Kurul Üyesi
Mehmet AKSOY
Kurul Üyesi
Kurul Üyesi
12
Pro Özellikler
Arama, arşiv, not alma ve PDF indirme için Pro üyelik gerekli.
Arşiv & Notlar
Kararları arşivlemek ve not almak için Pro üyelik gereklidir.