İnegöl İlçesi ve Köyleri İçmesuyu Uygulama Projelerinin Hazırlanması Danışmanlık Hizmeti İşi
Karar No: 2015/UH.I-70
İKN: 2014/119021
Karar İçeriği
KAMU İHALE KURULU KARARI
Toplantı No
Gündem No
Karar Tarihi
Karar No
: 2015/003
: 1
: 09.01.2015
: 2015/UH.I-70
TOPLANTIYA KATILAN ÜYELER:
Başkan: Mahmut GÜRSES
Üyeler: II. Başkan Kazım ÖZKAN, Ali Kemal AKKOÇ, Ahmet ÖZBAKIR, Mehmet Zeki
ADLI, Hamdi GÜLEÇ, Mehmet AKSOY
BAŞVURU SAHİBİ:
Dolsar Mühendislik A.Ş. - Erbil Proje Müşavirlik Mühendislik A.Ş. İş Ortaklığı,
Kennedy Cad. No: 43 Kavaklıdere Çankaya / ANKARA
İHALEYİ YAPAN İDARE:
Bursa Su ve Kanalizasyon İdaresi Genel Müdürlüğü (BUSKİ)
Sırameşeler Mah. Avrupa Konseyi Bulvarı No: 4/10 16190 Acemler, Osmangazi / BURSA
BAŞVURUYA KONU İHALE:
2014/119021 İhale Kayıt Numaralı “İnegöl İlçesi ve Köyleri İçmesuyu Uygulama Projelerinin
Hazırlanması Danışmanlık Hizmeti İşi” İhalesi
KURUMCA YAPILAN İNCELEME:
Bursa Su ve Kanalizasyon İdaresi Genel Müdürlüğü (BUSKİ) tarafından 16.10.2014
tarihinde ön yeterlik başvuruları alınan ve 05.01.2015 tarihinde belli istekliler arasında ihale
usulü ile yapılan “İnegöl İlçesi ve Köyleri İçmesuyu Uygulama Projelerinin Hazırlanması
Danışmanlık Hizmeti İşi” ihalesine ilişkin olarak Dolsar Mühendislik A.Ş. - Erbil Proje
Müşavirlik Mühendislik A.Ş. İş Ortaklığının 18.11.2014 tarihinde yaptığı şikâyet
başvurusunun, idarenin 28.11.2014 tarihli yazısı ile reddi üzerine, başvuru sahibince
08.12.2014 tarih ve 42334 sayı ile Kurum kayıtlarına alınan 08.12.2014 tarihli dilekçe ile
itirazen şikâyet başvurusunda bulunulmuştur.
Başvuruya ilişkin olarak 2014/3592 sayılı şikâyet dosyası kapsamında yapılan
inceleme neticesinde esas inceleme raporu tanzim edilmiştir.
KARAR:
Esas inceleme raporu ve ekleri incelendi.
İtirazen şikâyet dilekçesinde özetle, Bursa Su ve Kanalizasyon İdaresi Genel
Müdürlüğünün 2014/119021 İKN'li "İnegöl İlçesi ve Köyleri İçmesuyu Uygulama
Projelerinin Hazırlanması Danışmanlık Hizmeti Alımı" işinin ön yeterlik değerlendirmesi
sonucunda, Ortak Girişimlerinin 2 nedenden dolayı yeterli bulunmadığı,
1) Sunulan harita mühendisi asgari 5 yıl benzer iş deneyimi şartını sağlamadığı
şeklindeki gerekçenin yerinde olmadığı, ön yeterlik başvuru dosyasındaki evraklar
incelendiğinde harita mühendisinin hem özgeçmiş hem de benzer iş deneyim tablosunda
beyan edilen projelerle 13 yılın üzerinde benzer iş deneyimine sahip olduğunun
görülebileceği, 5 yıllık benzer iş tecrübesi kriterinin fazlası ile sağlandığı, idarenin
değerlendirmeyi özgeçmiş üzerinden değil ilâve belgeler üzerinden kendince yaptığı, idarenin
değerlendirmesinin yerinde olmadığı,
2) Şartnamede istenilen "İçmesuyu Projeleri İçin Statik ve Dinamik Çözüm Yapacak
Bilgisayar Program'na ait belge dosyada mevcut değildir." şeklindeki gerekçenin yerinde
olmadığı, dosyada sunulan Ekipman Özet Tablosu’nda söz konusu programın Dolsar
Mühendislik firmasına ait olduğunun beyan edildiği, beyanı ispat edici belge olarak serbest
1
KAMU İHALE KURULU KARARI
Toplantı No
Gündem No
Karar Tarihi
Karar No
: 2015/003
: 1
: 09.01.2015
: 2015/UH.I-70
muhasebeci mali müşavir ve noter onaylı demirbaş listesinin eklendiği ve istenen Watercard
programının sayfa 4’te 257.MRK.251 demirbaş koduyla kayıtlı olduğu ve firma tarafından
sahip olunduğunun açık bir şekilde görüldüğü, idarenin kararında söz konusu belgenin
dosyada yok olduğunun belirtildiği, şikâyet dilekçesi üzerine verilen cevapta ise faturanın
olmadığı ve belge üzerinde programın Dolsar Mühendislik A.Ş.ye ait olduğunu gösteren bir
isim, kaşe ve imza olmadığından söz edildiği, ancak söz konusu programın firmaya ait
olduğunun tevsiki için noter veya SMMM tarafından tasdik edilmesinin yeterli olduğu, fatura
sunma mecburiyetinin bulunmadığı, demirbaş defteri yüzlerce sayfadan oluştuğu için sadece
ilgili ekipmana ait sayfaların dosyaya eklendiği, her sayfa üzerinde firmanın isminin
bulunmadığı, bu itibarla Ekipman Özet Tablosunu doldurmak, imzalamak ve ekine de onaylı
demirbaş defterini koymak suretiyle resmi beyanda bulundukları, ayrıca idarenin tereddüde
düşmesi durumunda nasıl hareket edileceğinin Danışmanlık Hizmet Alımı İhaleleri Uygulama
Yönetmeliği’nin 54’üncü maddesinde belirtildiği, açıklanan nedenlerle idarenin
değerlendirmesinin yerinde olmadığı, istenilen koşulların tereddüde yer bırakmayacak şekilde
karşılandığı iddia edilmektedir.
Başvuru sahibinin iddialarının değerlendirilmesi sonucunda aşağıdaki hususlar tespit
edilmiştir.
1) Başvuru sahibinin 1’inci iddiasına ilişkin olarak:
İhale konusu “İnegöl İlçesi ve Köyleri İçmesuyu Uygulama Projelerinin Hazırlanması
Hizmet Alımı” işinin belli istekliler arasında ihale usulü ile ihaleye çıkarıldığı, 16.10.2014
tarihli ön yeterlik değerlendirmesi için 13 firmanın başvuruda bulunduğu, yeterlik
değerlendirmesi sonucunda 4 başvurunun yeterli bulunarak kısa listeye alındığı, diğer 9
başvurunun çeşitli nedenlerle yeterli bulunmadığı, Ön Yeterlik Değerlendirme Sonucu
Tutanağına göre şikâyetçi Dolsar Mühendislik A.Ş. - Erbil Proje Müşavirlik Mühendislik A.Ş.
İş Ortaklığı başvurusunun sunulan harita mühendisi asgari 5 yıl benzer iş deneyimi şartını
sağlamadığı ve Şartnamede istenen “İçmesuyu Projeleri İçin Statik ve Dinamik Çözüm
Yapacak Bilgisayar Programı”na ait belgenin dosyada bulunmadığı gerekçesiyle yeterli
bulunmadığı anlaşılmıştır.
Danışmanlık Hizmet Alımı İhaleleri Uygulama Yönetmeliği’nin “Organizasyon
yapısına ve personel durumuna ilişkin belgeler” başlıklı 39’uncu maddesinde,
“(1) İhale konusu işin niteliğine göre, istenilen anahtar teknik personelin sayısı ve
nitelikleri ön yeterlik şartnamesinde, ihale konusu işte çalıştırılması öngörülen teknik
personelin sayısı ve nitelikleri ise idari şartnamede düzenlenir. Ayrıca, adayın veya isteklinin
organizasyon yapısına ilişkin bilgi formları ile kendisi veya yönetici kadrosunun, anahtar
teknik personelin ve teknik personelin eğitimini gösteren diploma veya mezuniyet belgesi ve
toplam deneyim süresini gösteren ilgili meslek odası üye kayıt belgesi ve/veya hizmet çizelgesi
ile özgeçmiş formunun istenilmesi zorunludur.
(2) Teknik personelin ve yeterlik kriteri olarak öngörülen anahtar teknik personelin
sayısı ve meslek alanları ile mesleki deneyiminin, ihale konusu işin niteliğine uygun şekilde
belirlenmesi ve bu personelin, ihale konusu işin uzmanı olması zorunludur. İdarece yeterlik
kriteri olarak öngörülecek anahtar teknik personelin sayısı, yaklaşık maliyeti eşik değerin
altında olan ihalede en fazla iki, yaklaşık maliyeti eşik değere eşit ve eşik değerin üzerinde
olan ihalede ise en fazla dört olarak istenir.
(3) Anahtar teknik personelde aranacak toplam mesleki deneyim süresi en fazla 10 yıl,
benzer deneyim ise en fazla 5 yıl olarak öngörülebilir. Anahtar teknik personel ve teknik
2
KAMU İHALE KURULU KARARI
Toplantı No
Gündem No
Karar Tarihi
Karar No
: 2015/003
: 1
: 09.01.2015
: 2015/UH.I-70
personelin, özel sektörde geçen toplam deneyim süresi ilgili meslek odası üye kayıt belgesiyle,
kamuda geçen toplam deneyim süresi hizmet çizelgesi ve/veya meslek odası üye kayıt
belgesiyle; danışmanlık hizmet işleri ile ihale konusu iş ve benzer işlere ilişkin mesleki
deneyimi özgeçmiş formuyla, ilgisine göre son başvuru veya ihale tarihi itibarıyla aday veya
isteklinin bünyesinde bulunduğu hususu ise, son başvuru veya ihale tarihinden bir önceki aya
ait Sosyal Güvenlik Kurumu onaylı “Hizmet Bildirimi” ile tevsik edilir. İlgili mevzuatı gereği
kaydolabileceği bir meslek odası bulunmayan anahtar teknik personel ve teknik personelin,
özel sektörde geçen toplam deneyim süresi diploma veya mezuniyet belgesi ile, kamuda geçen
toplam deneyim süresi ise hizmet çizelgesi ve/veya diploma ya da mezuniyet belgesi tevsik
edilir.
(4) Bir ihalede anahtar teknik personel olarak gösterilen personel, aynı zamanda
sözleşmenin uygulanmasında teknik personel olarak istihdam edilebilir.
(5) İş ortaklıklarında, ortaklık oranına bakılmaksızın, pilot ve özel ortaklara ait anahtar
teknik ve teknik personelin tamamı değerlendirilir. Konsorsiyumlarda, koordinatör ortağa ve
diğer ortaklara ait anahtar teknik ve teknik personel işin uzmanlık gerektiren kısımları göz
önünde bulundurularak, ayrı ayrı istenir ve değerlendirilir.
(6) Anahtar teknik personel olarak bildirilen kişiler, adayın bünyesinde çalıştıklarına
ilişkin yazılı beyanlarını verirler. İsteklinin teknik personel olarak bildirdiği kişiler ise ihale
konusu işte çalışacaklarına ilişkin yazılı beyanlarını verirler.
(7) Anahtar teknik personel ve teknik personel olarak bildirilen kişiler, aday veya
isteklinin bünyesinde görev yaptıkları süre boyunca, başka bir gerçek veya tüzel kişide
bünyesinde çalışamazlar.
(8) Anahtar teknik personel ve teknik personel niteliğine sahip gerçek kişi aday veya
istekliler, şahıs şirketi ortakları, limited şirketlerde müdürlük görevini yürüten ortaklar,
anonim şirketlerin yönetim kurulu başkanı, yönetim kurulu üyeleri, murahhas müdür ve genel
müdür ortakları, ortak girişimlerin ise gerçek kişi ortakları ve tüzel kişi ortaklarının yukarıda
sayılan unvanları taşıyan gerçek kişi ortaklarının, anahtar teknik personel ve teknik personel
olarak bildirilmesi durumunda, aday veya isteklinin bünyesinde çalıştığına dair belge
aranmaz.” hükmü,
Kamu İhale Genel Tebliği’nin “Danışmanlık hizmet alımlarında anahtar teknik personel
ve teknik personel” başlıklı 86’ncı maddesinde; “86.1. Danışmanlık Hizmet Alımı İhaleleri
Uygulama Yönetmeliğinde, anahtar teknik personel, gerçek veya tüzel kişinin bünyesinde
çalışan, ihale konusu işte teknik personel olarak da istihdam edilebilen ve ihale konusu işin
uzmanı olan kişi olarak tanımlanmıştır. Bu itibarla, adaylar yaptığı işlerde çalışan kişileri de
ihalelerde anahtar teknik personel olarak gösterebileceklerdir.
86.2 İdarelerce anahtar teknik personele ilişkin olarak belirlenen asgari yeterlik
kriterleri ön yeterlik dokümanında düzenlenecek ve bu asgari şartları sağlayan adaylar
yeterli kabul edilecektir.
86.3 Adayların, ön yeterlik aşamasında anahtar teknik personele ilişkin olarak
yeterliklerinin değerlendirilebilmesi için, başvurularının ekinde “Anahtar Personel Bilgileri
Özet Tablosu’nda” sunmaları gerekmektedir (Standart Form-KİK035.0/ D). Bu bildirime,
diploma veya mezuniyet belgeleri ile ilgisine göre meslek odası üye kayıt belgesi ve/veya
hizmet çizelgesi, adayın bünyesinde çalışmakta olduğunu gösterir Sosyal Güvenlik Kurumu
onaylı hizmet bildirimi ve önerilen personelin özgeçmişleri (Standart Form-
KİK032.0/D),eklenecektir.
86.4. İsteklilerce ön yeterlik aşamasında anahtar teknik personel olarak gösterilen
personel, tekliflerin değerlendirilmesi aşamasında da teknik personel olarak gösterebilecek ve
ihale konusu işte çalıştırılabilecektir.
3
KAMU İHALE KURULU KARARI
Toplantı No
Gündem No
Karar Tarihi
Karar No
: 2015/003
: 1
: 09.01.2015
: 2015/UH.I-70
86.5. İhale konusu danışmanlık hizmetinin yürütülmesi aşamasında istihdam edilecek
teknik personele ilişkin olarak istenilen özellikler ve sayıları idari şartnamenin diğer hususlar
bölümünde belirtilecektir.
86.6 İsteklilerin, teknik personele ilişkin olarak yeterliklerinin değerlendirilebilmesi
için, teknik tekliflerinin ekinde “Teknik Personel Bilgileri Özet Tablosu’nda” sunmaları
gerekmektedir (Standart Form-KİK035.1/ D). Bu bildirime, diploma veya mezuniyet belgeleri
ile ilgisine göre meslek odası üye kayıt belgesi ve/veya hizmet çizelgesi ve önerilen personelin
özgeçmişleri (Standart Form-KİK032.0/D) eklenecektir. Bu personel için isteklinin
bünyesinde çalışmakta olduğunu gösterir belgelerin sunulmasına gerek bulunmamaktadır. Bu
husus teknik tekliflerin puanlaması aşamasında dikkate alınacaktır.
86.7 Anahtar teknik ve teknik personele ilişkin değerlendirmede özel sektörde geçen
toplam deneyim süresi ilgili meslek odası üye kayıt belgesiyle, kamuda geçen toplam deneyim
süresi hizmet çizelgesi ve/veya meslek odası üye kayıt belgesiyle; danışmanlık hizmet işleri ile
ihale konusu iş ve benzer işlere ilişkin mesleki deneyimi özgeçmiş formuyla
değerlendirilecektir. İdarelerce özgeçmiş formunda yer alan bilgilerin tevsiki için adaylardan
başvurularının ekinde herhangi bir belge sunulması istenilmeyecektir. Özgeçmiş formunda
yer alan bilgiler de herhangi bir tereddüt oluşması durumunda, idareler ve ihale
komisyonlarınca tereddütlerin giderilmesi için gerekli bilgi ve belgeler aday ve isteklilerden
istenebilecektir.
86.8. Yönetmeliğin 39 uncu maddesinin sekizinci fıkrasındaki; “Bu niteliklere sahip
gerçek kişi istekliler, şahıs şirketi ortakları, limited şirketlerde müdürlük görevini yürüten
ortaklar, anonim şirketlerin yönetim kurulu başkanı, yönetim kurulu üyeleri, murahhas müdür
ve genel müdür ortakları, ortak girişimlerin ise gerçek kişi ortakları ve tüzel kişi ortaklarının
yukarıda sayılan unvanları taşıyan gerçek kişi ortaklarının, anahtar teknik personel olarak
bildirilmesi durumunda, isteklinin bünyesinde çalıştığına dair belge aranmaz.” hükmünde yer
alan, “limited şirketlerde müdürlük görevini yürüten ortaklar” ibaresinden, temsil yetkisi
verilen müdür veya müdürlerin anlaşılması gerekmektedir. Tüzel kişilerdeki diğer mühendis
veya mimar ortakların, anahtar teknik personel olarak gösterilebilmesi için bu kişilerin
isteklinin bünyesinde çalıştığının Sosyal Güvenlik Kurumu onaylı hizmet bildirimi ile tevsik
edilmesi zorunludur.” açıklaması,
İhale konusu işe ait ilanın “Ön yeterlik değerlendirmesine katılabilme şartları ve
istenilen belgeler ile ön yeterlik değerlendirmesinde uygulanacak kriterler” başlıklı 4’üncü
maddesi kapsamında;
“4.3.2. Organizasyon yapısı ve personel durumuna ilişkin belgeler:
a) Anahtar Teknik Personel:
İdarece ihale konusu işin niteliğine göre, istenilen anahtar teknik personelin sayısı ve
nitelikleri aşağıda belirtilmiştir:
ANAHTAR TEKNİK PERSONEL LİSTESİ
TOPLAM İŞ
DENEYİMİ (YIL)
(ASGARİ ŞART)
BENZER İŞ
DENEYİMİ (YIL)
(ASGARİ ŞART)
SAYI
(ADET)
POZİSYON
PROJE MÜDÜRÜ
(ÇEVRE /İNŞAAT
MÜHENDİSİ )
10
5
1
ÇEVRE MÜHENDİSİ 10
HARİTA MÜHENDİSİ 10
5
5
1
1
4
KAMU İHALE KURULU KARARI
Toplantı No
Gündem No
Karar Tarihi
Karar No
: 2015/003
: 1
: 09.01.2015
: 2015/UH.I-70
SÖZLEŞME
MÜHENDİSİ (İNŞAAT 8
MÜHENDİSİ )
5
1
Ayrıca, adayın organizasyon yapısına ilişkin bilgi formları ile kendisi veya yönetici
kadrosunun, anahtar teknik personelin eğitimini gösteren diploma veya mezuniyet belgesi ve
toplam deneyim süresini gösteren ilgili meslek odası üye kayıt belgesi ve/veya hizmet çizelgesi
ile özgeçmiş formunun sunulması zorunludur. Ayrıca daha önce çalıştıkları işlere ve benzer
işlere ait kendi imzalarının da bulunduğu proje kapağıyla belgeleyeceklerdir(Sözleşme
Mühendisi hariç). (Ek2) Proje kapağında iş sahibinin adı ve soyadı veya unvanı, açık adresi,
işin yapıldığı yer, yüklenicinin adı ve soyadı veya ticaret unvanı, adresi bulunmak zorundadır.
Ayrıca kısaca iş tanımı, işin bitim ve/veya kabul tarihi de belirtilecektir. Anahtar ve teknik
personel iş ve benzer işlerde ne kadar süre ve hangi unvanla çalıştıklarını ayrıntılı bir
özgeçmişle belgeleyeceklerdir.
2) Yeterlik kriteri olarak öngörülen anahtar teknik personelin ihale konusu işin
uzmanı olması zorunludur.
3) Anahtar teknik personelin özel sektörde geçen toplam deneyim süresi ilgili meslek
odası üye kayıt belgesiyle, kamuda geçen toplam deneyim süresi hizmet çizelgesi ve/veya
meslek odası üye kayıt belgesiyle; danışmanlık hizmet işleri ile ihale konusu iş ve benzer
işlere ilişkin mesleki deneyimi özgeçmiş formuyla, ilgisine göre son başvuru veya ihale tarihi
itibarıyla adayın bünyesinde bulunduğu hususu ise, son başvuru veya ihale tarihinden bir
önceki aya ait Sosyal Güvenlik Kurumu onaylı “Hizmet Bildirimi” ile tevsik edilir. İlgili
mevzuatı gereği kaydolabileceği bir meslek odası bulunmayan anahtar teknik personelin, özel
sektörde geçen toplam deneyim süresi diploma veya mezuniyet belgesi ile, kamuda geçen
toplam deneyim süresi ise hizmet çizelgesi ve/veya diploma ya da mezuniyet belgesi tevsik
edilir.
4) Bir ihalede anahtar teknik personel olarak gösterilen personel, aynı zamanda
sözleşmenin uygulanmasında teknik personel olarak istihdam edilebilir.
5) İş ortaklıklarında, ortaklık oranına bakılmaksızın, pilot ve özel ortaklara ait
anahtar teknik personelin tamamı değerlendirilir.
6) Anahtar teknik personel olarak bildirilen kişiler, adayın bünyesinde çalıştıklarına
ilişkin yazılı beyanlarını verirler.
7) Anahtar teknik personel olarak bildirilen kişiler, adayın bünyesinde görev
yaptıkları süre boyunca, başka bir gerçek veya tüzel kişide bünyesinde çalışamazlar.
8) Anahtar teknik personel niteliğine sahip gerçek kişi adaylar, şahıs şirketi ortakları,
limited şirketlerde müdürlük görevini yürüten ortaklar, anonim şirketlerin yönetim kurulu
başkanı, yönetim kurulu üyeleri, murahhas müdür ve genel müdür ortakları, ortak
girişimlerin ise gerçek kişi ortakları ve tüzel kişi ortaklarının yukarıda sayılan unvanları
taşıyan gerçek kişi ortaklarının, anahtar teknik personel olarak bildirilmesi durumunda,
adayın bünyesinde çalıştığına dair belge aranmaz.
b) Teknik Personel:
Danışmanın, sorumlu müdür dahil istihdam edeceği teknik personelin her birinin adı, unvanı,
iş tanımı, asgari niteliği ve çalışma süresi burada belirtilecektir.” düzenlemesi,
Ön Yeterlik Şartnamesi’nin “Ön yeterlik kriterleri ve bunlara ilişkin belgeler” başlıklı
8’inci maddesi kapsamında “8.2.1. Adayın yurt içinde veya yurt dışında kamu veya özel
5
KAMU İHALE KURULU KARARI
Toplantı No
Gündem No
Karar Tarihi
Karar No
: 2015/003
: 1
: 09.01.2015
: 2015/UH.I-70
sektörde bedel içeren tek bir sözleşme kapsamında taahhüt edilen ihale konusu iş veya benzer
işlere ilişkin olarak;
a) İlk ilan veya davet tarihinden geriye doğru son onbeş yıl içinde kabul işlemleri
tamamlanan yapımla ilgili danışmanlık hizmet işlerindeki deneyimi gösteren belgeleri,
b) İlk ilan veya davet tarihinden geriye doğru son onbeş yıl içinde kabul işlemleri
tamamlanan yapımla ilgili danışmanlık hizmet işlerinde ilk sözleşme bedelinin en az % 80'i
oranında denetlenen ya da yönetilen işlerle ilgili deneyimi gösteren belgeleri,
c) Devam eden yapımla ilgili danışmanlık hizmet işlerinde; ilk sözleşme bedelinin
kusursuz olarak tamamlanması ve ilk ilan veya davet tarihinden geriye doğru son onbeş yıl
içinde gerçekleşme oranının toplam sözleşme bedelinin en az % 80'ine ulaşması şartıyla;
kusursuz olarak gerçekleştirilen ya da ilk sözleşme bedelinin en az % 80'i oranında
denetlenen veya yönetilen işlerle ilgili deneyimi gösteren belgeleri veya
d) Devredilen işlerde devir öncesindeki veya sonrasındaki dönemde ilk sözleşme
bedelinin en az % 80'inin gerçekleştirilmesi şartıyla, ilk ilan veya davet tarihinden geriye
doğru son on beş yıl içinde kabul işlemleri tamamlanan yapımla ilgili danışmanlık hizmet
işlerine ilişkin deneyimi gösteren belgeleri,
sunması zorunludur. Aday tarafından 1.352.000 TRY (Türk Lirası)'den, az olmamak
üzere, ihale konusu iş veya benzer işlere ait tek sözleşmeye ilişkin iş deneyimini gösteren
belgelerin sunulması gerekir.
İş ortaklığında pilot ortağın, istenen iş deneyim tutarının en az % 70'ini, diğer
ortakların her birinin ise istenen iş deneyim tutarının en az % 10'unu sağlaması gerekir.
Ancak, diğer ortak veya ortakların iş deneyim tutarı toplamı, istenen iş deneyim tutarının %
30'undan az olamaz. Konsorsiyumda ise her bir ortağın kendi kısmı için istenen iş deneyim
tutarını sağlaması zorunludur.
“8.2.2.
İdarece ihale konusu işin niteliğine göre, istenilen anahtar teknik personelin sayısı ve
nitelikleri aşağıda belirtilmiştir:
ANAHTAR TEKNİK PERSONEL LİSTESİ
TOPLAM
DENEYİMİ
(ASGARİ ŞART)
İŞ BENZER
(YIL) DENEYİMİ
İŞ
(YIL)
SAYI
(ADET)
POZİSYON
(ASGARİ ŞART)
PROJE
(ÇEVRE
MÜDÜRÜ
/İNŞAAT 10
5
1
MÜHENDİSİ )
ÇEVRE MÜHENDİSİ
HARİTA MÜHENDİSİ
SÖZLEŞME
10
10
5
5
1
1
MÜHENDİSİ (İNŞAAT 8
5
1
MÜHENDİSİ )
Ayrıca, adayın organizasyon yapısına ilişkin bilgi formları ile kendisi veya yönetici
kadrosunun, anahtar teknik personelin eğitimini gösteren diploma veya mezuniyet belgesi ve
toplam deneyim süresini gösteren ilgili meslek odası üye kayıt belgesi ve/veya hizmet çizelgesi
ile özgeçmiş formunun sunulması zorunludur. Ayrıca daha önce çalıştıkları işlere ve benzer
işlere ait kendi imzalarının da bulunduğu proje kapağıyla belgeleyeceklerdir(Sözleşme
6
KAMU İHALE KURULU KARARI
Toplantı No
Gündem No
Karar Tarihi
Karar No
: 2015/003
: 1
: 09.01.2015
: 2015/UH.I-70
Mühendisi hariç). (Ek2) Proje kapağında iş sahibinin adı ve soyadı veya unvanı, açık adresi,
işin yapıldığı yer, yüklenicinin adı ve soyadı veya ticaret unvanı, adresi bulunmak zorundadır.
Ayrıca kısaca iş tanımı, işin bitim ve/veya kabul tarihi de belirtilecektir. Anahtar ve teknik
personel iş ve benzer işlerde ne kadar süre ve hangi unvanla çalıştıklarını ayrıntılı bir
özgeçmişle belgeleyeceklerdir.
2) Yeterlik kriteri olarak öngörülen anahtar teknik personelin ihale konusu işin
uzmanı olması zorunludur.
3) Anahtar teknik personelin özel sektörde geçen toplam deneyim süresi ilgili meslek
odası üye kayıt belgesiyle, kamuda geçen toplam deneyim süresi hizmet çizelgesi ve/veya
meslek odası üye kayıt belgesiyle; danışmanlık hizmet işleri ile ihale konusu iş ve benzer
işlere ilişkin mesleki deneyimi özgeçmiş formuyla, ilgisine göre son başvuru veya ihale tarihi
itibarıyla adayın bünyesinde bulunduğu hususu ise, son başvuru veya ihale tarihinden bir
önceki aya ait Sosyal Güvenlik Kurumu onaylı “Hizmet Bildirimi” ile tevsik edilir. İlgili
mevzuatı gereği kaydolabileceği bir meslek odası bulunmayan anahtar teknik personelin, özel
sektörde geçen toplam deneyim süresi diploma veya mezuniyet belgesi ile, kamuda geçen
toplam deneyim süresi ise hizmet çizelgesi ve/veya diploma ya da mezuniyet belgesi tevsik
edilir.
4) Bir ihalede anahtar teknik personel olarak gösterilen personel, aynı zamanda
sözleşmenin uygulanmasında teknik personel olarak istihdam edilebilir.
5) İş ortaklıklarında, ortaklık oranına bakılmaksızın, pilot ve özel ortaklara ait
anahtar teknik personelin tamamı değerlendirilir.
6) Anahtar teknik personel olarak bildirilen kişiler, adayın bünyesinde çalıştıklarına
ilişkin yazılı beyanlarını verirler.
7) Anahtar teknik personel olarak bildirilen kişiler, adayın bünyesinde görev
yaptıkları süre boyunca, başka bir gerçek veya tüzel kişide bünyesinde çalışamazlar.
8) Anahtar teknik personel niteliğine sahip gerçek kişi adaylar, şahıs şirketi ortakları,
limited şirketlerde müdürlük görevini yürüten ortaklar, anonim şirketlerin yönetim kurulu
başkanı, yönetim kurulu üyeleri, murahhas müdür ve genel müdür ortakları, ortak
girişimlerin ise gerçek kişi ortakları ve tüzel kişi ortaklarının yukarıda sayılan unvanları
taşıyan gerçek kişi ortaklarının, anahtar teknik personel olarak bildirilmesi durumunda,
adayın bünyesinde çalıştığına dair belge aranmaz...
8.3. Bu ihalede benzer iş olarak kabul edilecek işler:
a) İçme suyu projelerinin statik ve dinamik olarak çözülmesi ve projelendirilmesi
b) Kanalizasyon ve yağmursuyu projelerinin statik ve dinamik olarak çözülmesi ve
projelendirilmesi
Değerlendirmede, adayların tek sözleşmeye dayalı olarak alınmış iş deneyimleri
dikkate alınır. Birden fazla iş deneyimi, bunlar benzer işlere ait olsa dahi toplanarak
değerlendirilmez.” düzenlemesi yer almaktadır.
7
KAMU İHALE KURULU KARARI
Toplantı No
Gündem No
Karar Tarihi
Karar No
: 2015/003
: 1
: 09.01.2015
: 2015/UH.I-70
Ayrıca, ön yeterlik için yapılan başvuruların değerlendirilmesi hususunda Danışmanlık
Hizmet Alımı İhaleleri Uygulama Yönetmeliği’nin “Ön yeterlik değerlendirmesi başlıklı
54’üncü maddesinde;
“(1) Ön yeterlik değerlendirmesi, Kanun, bu Yönetmelik ve tip şartnamelerde belirtilen
esaslar çerçevesinde standart formlar kullanılarak yapılır.
(2) Başvuruların değerlendirilmesinde, öncelikle belgeleri eksik olduğu veya usulüne
uygun olmadığı ilk oturumda tespit edilen adayların başvurularının değerlendirme dışı
bırakılmasına karar verilir.
(3) Başvuru zarfı içinde sunulması istenilen belgeler ve bu belgelere ilgili mevzuat
gereğince eklenmesi zorunlu olan belgelerden herhangi birinin, adaylarca sunulmaması
halinde, bu eksik belgeler idarelerce tamamlatılamaz.
(4) Başvurunun esasını değiştirecek nitelikte olmaması kaydıyla, sunulan belgelerde
bilgi eksikliği bulunması halinde idarece belirlenen sürede adaylardan bu eksik bilgilerin
tamamlanması yazılı olarak istenir. Bu çerçevede, tamamlatılması istenen bilgi eksikliklerinin
giderilmesine ilişkin belgelerin niteliği dikkate alınarak, idare tarafından iki iş gününden az
olmamak üzere makul bir tamamlama süresi verilir. Belirlenen sürede bilgileri
tamamlamayanların teklifleri değerlendirme dışı bırakılır.
(5) İdarelerce bilgi eksikliklerinin tamamlatılmasına ilişkin olarak verilen süre içinde
adaylarca sunulan belgelerin, başvuru tarihinden sonraki bir tarihte düzenlenmesi halinde,
bu belgeler, adayın başvuru tarihi itibarıyla ihaleye katılım şartlarını sağladığını göstermesi
gereklidir.
(6) Bu işlemden sonra, başvuru belgeleri tam ve usulüne uygun olan adayların genel
uygunluk şartlarına sahip olup olmadıkları kontrol edilir. Genel uygunluk şartlarını
taşımayan adaylar yeterli kabul edilmez ve değerlendirme dışı bırakılır. Genel uygunluk
şartlarını taşıyan aday sayısının üçten az olması durumunda ihale iptal edilir…” hükmü,
Ön Yeterlik Şartnamesi’nin “Ön yeterlik başvurularının değerlendirilmesi” başlıklı
20’inci maddesinde “20.1. Başvuruların değerlendirilmesinde, öncelikle belgeleri eksik
olduğu ilk oturumda tespit edilen adayların başvurularının değerlendirme dışı bırakılmasına
karar verilir.
20.2. Başvurunun esasını değiştirecek nitelikte olmaması kaydıyla, sunulan belgelerde
bilgi eksikliği bulunması halinde İdarece belirlenen sürede bu eksik bilgilerin tamamlanması
yazılı olarak istenir. Bu çerçevede, tamamlatılması istenen bilgi eksikliklerinin giderilmesine
ilişkin belgelerin niteliği dikkate alınarak, İdare tarafından iki iş gününden az olmamak üzere
makul bir tamamlama süresi verilir. Belirlenen sürede bilgileri tamamlamayanların
başvuruları değerlendirme dışı bırakılır.
20.3. İdarelerce bilgi eksikliklerinin tamamlatılmasına ilişkin olarak verilen süre içinde
adaylarca sunulan belgelerin, son başvuru tarihinden sonraki bir tarihte düzenlenmesi
halinde, bu belgeler, adayın son başvuru tarihi itibarıyla ihaleye katılım şartlarını sağladığını
göstermesi gereklidir.
20.4. Bu işlemden sonra, başvuru belgeleri tam ve usulüne uygun olan adayların genel
uygunluk şartlarına sahip olup olmadıkları kontrol edilir. Genel uygunluk şartlarını
taşımayan adaylar yeterli kabul edilmez ve değerlendirme dışı bırakılır. Genel uygunluk
kriterlerini sağlayan aday sayısının üçten az olması durumunda ihale iptal edilir.
20.5. Bu aşamada genel uygunluk şartlarını taşıyan adayların ön yeterlik kriterlerini
sağlayıp sağlayamadıklarının tespitine geçilir. Bu şartnamede belirtilen ön yeterlik
kriterlerini sağlayamayan adaylar değerlendirme dışı bırakılır. Ön yeterlik kriterlerini
sağlayan aday sayısının kısa listeye alınacak aday sayısına eşit veya az olması durumunda bu
aşamadan sonraki puanlama işlemi yapılmadan doğrudan kısa liste oluşturulur.
8
KAMU İHALE KURULU KARARI
Toplantı No
Gündem No
Karar Tarihi
Karar No
: 2015/003
: 1
: 09.01.2015
: 2015/UH.I-70
20.6. Ön yeterlik kriterlerini sağlayan aday sayısının kısa listeye alınacak aday
sayısından fazla olması durumunda, bu şartnamenin 8.5 maddesinde belirtilen kriterlere göre
adaylar tek tek değerlendirilerek puanlamaya geçilir.” düzenlemesi yer almaktadır.
Şikâyet konusu husus; başvuru sahibi İş Ortaklığının anahtar teknik personel olarak
gösterdiği harita mühendisinin en az 5 yıllık benzer iş deneyimine sahip olduğunun ihale
dokümanına uygun olarak tevsik edilip edilmediği hususudur. İhale ilanı ile Ön Yeterlik
Şartnamesi’nin yukarda yer verilen düzenlemeleri gereğince;
Anahtar teknik personel olarak gösterilen harita mühendisinin benzer iş deneyiminin;
diploma veya mezuniyet belgesi ve toplam deneyim süresini gösteren ilgili meslek odası üye
kayıt belgesi ve/veya hizmet çizelgesine ek olarak öz geçmiş formu (KİK032.0/D) ve daha
önce çalıştıkları işlere ve benzer işlere ait kendi imzalarının da bulunduğu proje kapağıyla
tevsik edilmesi gerekmektedir.
Danışmanlık Hizmet Alımı İhaleleri Uygulama Yönetmeliği’nin 39’uncu
maddesindeki düzenlemeye göre; danışmanlık hizmet alımı ihalelerinde ihale konusu iş ve
benzer işlere ilişkin mesleki deneyimin özgeçmiş formuyla tevsik edilmesi gerekmekte ise de,
idarece yapılan düzenlemede özgeçmiş formuna ilave olarak özgeçmiş formunda verilen iş
deneyimine ait bilgileri tevsik etmek üzere anahtar teknik personelin daha önce çalıştığı işlere
ve benzer işlere ait kendi imzalarının da bulunduğu proje kapağı istenilmiştir. İhale
dokümanına karşı süresinde itiraz olmadığından doküman kesinleşmiştir. Dolayısıyla,
başvuruların yeterli olup olmadığının kesinleşmiş ihale dokümanına göre değerlendirilmesi
gerekmektedir.
Dolsar Mühendislik A.Ş. - Erbil Proje Müşavirlik Mühendislik A.Ş. İş Ortaklığının
dosyası incelendiğinde; Anahtar Teknik Personel Bilgileri Özet Tablosunda (KİK035.0/D);
Harita Mühendisi olarak Ertan Erkan ismine yer verildiği, diploma tarihinin 1989, firmada
(Dolsar Müh. A.Ş.) çalışma süresinin 10 yıl, toplam deneyim süresinin 21 yıl ve özel deneyim
süresinin 19 yıl olarak belirtildiği, adı geçen kişiye ait diploma örneğinin ve Harita ve
Kadastro Mühendisleri Odasına 1989 tarihinden itibaren kayıtlı olduğunu gösteren belgenin
dosyada bulunduğu, 2014/119021 İKN’li ihale için düzenlenen Öz Geçmiş Formunun
bulunduğu, öz geçmiş formunda mesleki deneyim kapsamındaki işlerin gösterildiği, adı geçen
kişiye ait benzer iş beyanını tevsik etmek üzere 2 adet proje kapağı sunulduğu; proje
kapaklarının “Artvin – Erzurum Yolu Etüd ve Proje Mühendislik Hizmetleri İşi ve “Sungurlu
(Çorum) Atıksu Arıtma Tesisi Projesi işlerine ait olduğu anlaşılmıştır.
Yapılan incelemede, Ön Yeterlik Şartnamesi’nin 8.2.2’nci maddesi ile istenen toplam
deneyim süresine ilişkin belgelerin başvuru sahibi tarafından sunulduğu, anılan maddede ihale
konusu iş veya benzer işlere ilişkin olarak sunulması istenen proje kapağının ise iş deneyimini
süre bakımından tevsik etmesi gerektiğine yönelik herhangi bir hususa yer verilmediği
anlaşıldığından başvuru sahibinin iddiasının yerinde olduğu anlaşılmıştır.
2) Başvuru sahibinin 2’nci iddiasına ilişkin olarak:
Ön Yeterlik Değerlendirme Sonucu Tutanağına göre şikâyetçi Dolsar Mühendislik
A.Ş. - Erbil Proje Müşavirlik Mühendislik A.Ş. İş Ortaklığı başvurusunun sunulan harita
mühendisi asgari 5 yıl benzer iş deneyimi şartını sağlamadığı ve Şartname’de istenen
“İçmesuyu Projeleri İçin Statik ve Dinamik Çözüm Yapacak Bilgisayar Programı”na ait
belgenin dosyada bulunmadığı gerekçesiyle yeterli bulunmadığı anlaşılmıştır.
9
KAMU İHALE KURULU KARARI
Toplantı No
Gündem No
Karar Tarihi
Karar No
: 2015/003
: 1
: 09.01.2015
: 2015/UH.I-70
Danışmanlık Hizmet Alımı İhaleleri Uygulama Yönetmeliği’nin “Makine, teçhizat ve
diğer ekipmana ilişkin belgeler” başlıklı 40’ıncı maddesinde,
“(1) İşin yapılabilmesi için gerekli görülen, makine, teçhizat ve diğer ekipmanın
sayısına ve niteliğine dokümanda yer verilir. Makine, teçhizat ve diğer ekipman için kendi
malı olma şartının aranmaması esastır.
(2) Ön yeterlik şartnamesi veya idari şartnamede, aday veya isteklinin kendi malı
olması istenen ve teknik kriterlerine yönelik düzenleme yapılan, makine, teçhizat ve diğer
ekipmana ait belgelerin de başvuru veya teklif kapsamında sunulması zorunludur.
(3) Adayın veya isteklinin kendi malı olan makine, teçhizat ve diğer ekipman; ruhsat,
demirbaş veya amortisman defterinde kayıtlı olduğuna dair noter tespit tutanağı ya da
yeminli mali müşavir raporu veya serbest muhasebeci mali müşavir raporu ile tevsik edilir.
(4) Geçici ithalle getirilmiş veya finansal kiralama yoluyla edinilmiş makine ve
ekipman, kira sözleşmesinin sunulması ve ilk ilan tarihine kadar kiralarının ödendiğinin
belgelenmesi şartı ile adayın kendi malı sayılır.
(5) İş ortaklığında makine, teçhizat ve ekipman ortaklardan biri veya birkaçı tarafından
sağlanabilir. Konsorsiyumlarda, makine, teçhizat ve ekipmana ilişkin belgeler, her bir ortağın
kendi kısmı göz önünde bulundurularak, ortaklardan ayrı ayrı istenir ve değerlendirilir.”
hükmü,
Kamu İhale Genel Tebliği’nin “Tesis, makine, teçhizat ve diğer ekipmana ilişkin
belgeler” başlıklı 9’uncu maddesinde “9.1. İhale Uygulama Yönetmeliklerinin tesis, makine,
teçhizat ve diğer ekipmana ilişkin belgeleri düzenleyen maddelerinde kendi malı olma şartının
aranmamasının esas olduğu hükme bağlanmıştır. İdareler tarafından bazı tesis, makine,
teçhizat ve diğer ekipman için aday veya isteklinin kendi malı olma şartının aranması
durumunda; kendi malı olması istenen tesis, makine, teçhizat ve diğer ekipmanın teknik kriter
ve özelliklerine ön yeterlik şartnamesi veya idari şartnamede yer verilecek, aday veya
istekliler de kendi malı olan tesis, makine, teçhizat ve diğer ekipmanı; ruhsat, demirbaş veya
amortisman defterinde kayıtlı olduğuna dair noter tespit tutanağı ya da yeminli mali müşavir
(YMM) raporu veya serbest muhasebeci mali müşavir (SMMM) raporu ile tevsik edeceklerdir.
Makine, teçhizat ve diğer ekipman için kendi malı olma koşulunun aranmaması durumunda
ise aday veya isteklilerden başvuru veya teklifleri kapsamında (taahhütname, yapı araçları
taahhütnamesi, kira sözleşmesi, vb.) herhangi bir belge sunmaları istenmeyecektir…”
açıklaması yer almaktadır.
Ön Yeterlik Şartnamesi’nin “Ön yeterlik kriterleri ve bunlara ilişkin belgeler” başlıklı
8’inci maddesi kapsamında “8.2.3.
İhale konusu danışmanlık hizmeti işi için asgari olarak aşağıda belirtilen ekipmanın
temin edilmesi zorunludur.
TANIM
ADET
Bilgisayar (Windows 7/i3 işlemci/4 GB Ram)
Plotter
3
1
1
dwg uzantılı dosyaları olan çizim programı
İİçmesuyu Projeleri İçin Statik ve Dinamik Çözüm Yapacak
Bilgisayar Programı (dwg uzantılı dosyaları altlık olarak
kullanabilen,wcd/wtg uzantılı çıktı dosyaları olan)
1
10
KAMU İHALE KURULU KARARI
Toplantı No
Gündem No
Karar Tarihi
Karar No
: 2015/003
: 1
: 09.01.2015
: 2015/UH.I-70
Yazılım Programı (Yapısal Tasarım Programı)
Yazılım Programı (Harita Çizim Programı)
GPS + Total Station
1
1
1+1
Ayrıca; Yüklenici, iş süresi boyunca, arazide kullanılmak üzere en fazla 5 yaşında, 4x4
özellikte tam donanımlı bir adet arazi aracını, şoförüyle birlikte, tüm giderler Danışmana ait
olmak şartıyla İdareye tahsis etmekle yükümlüdür.
İş ortaklıklarında, ortaklık oranına bakılmaksızın, pilot ve diğer ortaklara ait ekipmanın
tamamı bir bütün olarak değerlendirilir. ..
8.6.4. Ekipman durumunun puanlanması
Adayların ihale konusu danışmanlık hizmeti için öngördükleri ekipman
değerlendirilir.
İhale konusu danışmanlık hizmeti işi için aşağıda belirtilen ekipman, puanlanır.
TANIM
ADET PUAN
Bilgisayar (Windows 7/i3 işlemci/4 GB Ram)
Plotter
3
1
1
1
1
2
dwg uzantılı dosyaları olan çizim programı
İçmesuyu Projeleri İçin Statik ve Dinamik Çözüm Yapacak
Bilgisayar Programı (dwg uzantılı dosyaları altlık olarak
kullanabilen,wcd/wtg uzantılı çıktı dosyaları olan)
1
3
Yazılım Programı (Yapısal Tasarım Programı)
Yazılım Programı (Harita Çizim Programı)
GPS + Total Station
1
1
1
1
1+1
1
TOPLAM
10
Yukarıda listelenen ekipmanların Danışmana ait olduğu belgelenecektir (fatura vb.)”
düzenlemesi yer almaktadır.
Şikâyet konusu Ön Yeterlik Şartnamesi’nde belirtilen “İçmesuyu Projeleri İçin Statik
ve Dinamik Çözüm Yapacak Bilgisayar Programı”na sahip olunup olunmadığının başvuru
dosyası kapsamında tevsik edilip edilmediği hususudur.
Danışmanlık Hizmet Alımı İhaleleri Uygulama Yönetmeliği’nin “Makine, teçhizat ve
diğer ekipmana ilişkin belgeler” başlıklı 40’ıncı maddesi hükmü, Kamu İhale Genel
Tebliği’nin “Tesis, makine, teçhizat ve diğer ekipmana ilişkin belgeler” başlıklı 9’uncu
maddesindeki açıklama ve ihale dokümanındaki düzenleme birlikte değerlendirildiğinde;
Şikâyete konu olan programa (İçmesuyu Projeleri İçin Statik ve Dinamik Çözüm
Yapacak Bilgisayar Programı) sahip olunduğu, ruhsat, demirbaş veya amortisman defterinde
kayıtlı olduğuna dair noter tespit tutanağı ya da yeminli mali müşavir raporu veya serbest
muhasebeci mali müşavir raporu ile veya (ihale dokümanındaki düzenleme gereğince) fatura
ile tevsik edilebilir.
Dolsar Mühendislik A.Ş. - Erbil Proje Müşavirlik Mühendislik A.Ş. İş Ortaklığının
dosyası incelendiğinde; “İçmesuyu Projeleri İçin Statik ve Dinamik Çözüm Yapacak
Bilgisayar Programı”na sahip olunduğunun Dolsar Mühendislik A.Ş.nin Ekipman Özet
11
KAMU İHALE KURULU KARARI
Toplantı No
Gündem No
Karar Tarihi
Karar No
: 2015/003
: 1
: 09.01.2015
: 2015/UH.I-70
Tablosu’nda beyan edildiği, firmanın kaşesi ve imzasının bulunduğu, dosya kapsamında
bulunan Serbest Muhasebeci Mali Müşavir onaylı ve Noter onaylı Demirbaş listesinde söz
konusu programın bulunduğu, ancak Demirbaş Listesinin hangi firmaya ait olduğunun
belirsiz olduğu, dolayısıyla söz konusu programa sahip olunduğunun usule uygun olarak
tevsik edilmediği anlaşılmış olduğundan idarece yapılan değerlendirme yerinde bulunmuştur.
Bu itibarla, başvuru sahibinin bu husustaki iddiasının, 4734 sayılı Kamu İhale
Kanunu’nun 54'üncü maddesinin onbirinci fıkrasının (c) bendi gereğince reddi gerekmektedir.
Açıklanan nedenlerle, 4734 sayılı Kanun’un 65'inci maddesi uyarınca bu kararın tebliğ
edildiği veya tebliğ edilmiş sayıldığı tarihi izleyen 30 gün içerisinde Ankara İdare
Mahkemelerinde dava yolu açık olmak üzere,
Anılan Kanun'un 54'üncü maddesinin onbirinci fıkrasının (c) bendi gereğince itirazen
şikâyet başvurusunun reddine,
Oybirliği ile karar verildi.
Mahmut GÜRSES
Başkan
Kazım ÖZKAN
II. Başkan
Ali Kemal AKKOÇ
Kurul Üyesi
Ahmet ÖZBAKIR
Kurul Üyesi
Mehmet Zeki ADLI
Hamdi GÜLEÇ
Mehmet AKSOY
Kurul Üyesi
Kurul Üyesi
Kurul Üyesi
12
Pro Özellikler
Arama, arşiv, not alma ve PDF indirme için Pro üyelik gerekli.
Arşiv & Notlar
Kararları arşivlemek ve not almak için Pro üyelik gereklidir.