KAMU İHALE KURULU KARARI
Toplantı No
Gündem No
Karar Tarihi
Karar No
: 2015/030
: 59
: 14.05.2015
: 2015/UH.II-1376
ödeme takip eden ilk işgünü yapılır. Yüklenici firma Hakediş alamamasını, cezalı almasını, ya
da hakedişini geç almasını çalışanın aylık ücretlerini belirtilen süre içerisinde ödememek için
gerekçe gösteremez.” düzenlemesi yer almaktadır.
Hizmet İşleri Genel Şartnamesi’nin 38’inci maddesinde, aylık dönemlerde veya daha
fazla süreli dönemlerde veya işin sonunda hakediş düzenlenen hizmetlerin tamamını
kapsayacak şekilde işçi ücretlerinin yüklenici tarafından ödenmesi ve kontrol teşkilatınca işçi
ücretlerinin ödenip ödenmediğinin takibinde izlenecek yol ve yöntemler belirlenmiş olup,
Hizmet İşleri Genel Şartnamesi’nin 38’inci maddesi dışında yüklenicinin işçi ücretlerini
ödemesine ilişkin düzenleme bulunmamaktadır. Bu düzenleme de esası itibariyle yüklenicinin
çalıştıracağı işçilere yapacağı ödemelerin idarece takibi ve ücret ödenmesinin temini amacına
yöneliktir. Anılan maddede işçi ücretlerinin ödeme gününün, ihale dokümanında
belirlenmesini kısıtlayan bir hüküm bulunmamaktadır.
Hizmet İşleri Genel Şartnamesi’nin 42’nci maddesinde, hakediş raporu, yüklenici veya
vekili tarafından imzalandığı tarihten başlamak üzere en geç sözleşmesinde yazılı sürenin
sonunda, eğer sözleşmede bu hususta bir kayıt yoksa “otuz gün içinde tahakkuka bağlanacağı
ve bu tarihten başlamak üzere otuz gün içinde de ödeme yapılacağı” düzenlenmiştir.
4857 sayılı İş Kanunu’nun “Ücret ve ücretin ödenmesi” başlıklı 32’inci maddesinde
ücretin en geç ayda bir ödeneceği, “Ücretin gününde ödenmemesi” başlıklı 34’üncü
maddesinde ücreti ödeme gününden itibaren yirmi gün içinde mücbir bir neden dışında
ödenmeyen işçi, iş görme borcunu yerine getirmekten kaçınabileceği, bu nedenle kişisel
kararlarına dayanarak iş görme borcunu yerine getirmemeleri sayısal olarak toplu bir nitelik
kazansa dahi grev olarak nitelendirilemeyeceği, bu işçilerin bu nedenle iş akitleri
çalışmadıkları için feshedilemeyeceği ve yerlerine yeni işçi alınamayacağı hükümleri yer
almaktadır.
4857 sayılı İş Kanunu’nun 34’üncü maddesinde mücbir sebepler dışında yüklenicinin
tarafından işçi ücretlerinin ödeme gününden 20 günden fazla süreli ödememesi halinde
işçilerin iş görmekten kaçınabileceği yer almaktadır. Bu nedenle, işçi ücretlerinin ödenmesine
ilişkin idarelerce ihale dokümanına süre konulmasının, işçi ücretlerinin ödenmemesi
durumunda İş Kanunu’nun 34’üncü maddesi çerçevesinde hizmetin aksamasına engel olmaya
yönelik bir tedbir niteliğinde değerlendirilmesi gerekmektedir.
İdarece yükleniciye ödeme yapılması için, Hizmet İşleri Genel Şartnamesi’nde
belirtilen süre dışında bir süre öngörülmesi idarenin yetki ve sorumluluğunda olup, Genel
Şartname’nin 42’nci maddesinde hakedişin sözleşmede aksine bir hüküm yoksa otuz gün
içinde tahakkuka bağlanacağı ve tahakkuka bağlandığı tarihten itibaren otuz gün içinde
ödeneceğine ilişkin düzenleme yapılmasına karşın, hizmet alımı ihalelerinde işçilere karşı
işveren durumunda olan yüklenicinin, İş Kanunu uyarınca işçi ücretlerini aylık dönemlerde
ödeme yükümlülüğü bulunmaktadır. Dolayısıyla yükleniciler çalıştırdığı işçilere ayda bir
ödeme yapacağından henüz hakedişini almadan işçi ücretini ödemeyle karşı karşıya
kalabilmekte olup, bu durum ihale dokümanında belirtilen ödeme zamanına kadar, hizmetin
ifası için yapılan harcamaların yüklenici tarafından karşılanması gerektiği hizmet
sözleşmelerinin olağan sonucudur.
Bundan dolayı, idarece işçi ücretlerinin ödenmesine ilişkin belirlenen süre ile
hakedişin ödenmesi gereken sürenin birbirinden farklılık göstermesi işin doğası gereği olup,
5