Ankara 1. Bölge Kamu Hastaneleri Birliği Genel Sekreterliği Bağlı Sağlık Tesisleri İçin 24 Aylık Sarf Karşılığı Vitrektomi Cihazı Alım İşi
Karar No: 2015/UM.III-2003
İKN: 2014/80775
Karar İçeriği
KAMU İHALE KURULU KARARI
Toplantı No
Gündem No
Karar Tarihi
Karar No
: 2015/043
: 32
: 14.07.2015
: 2015/UM.III-2003
TOPLANTIYA KATILAN ÜYELER:
Başkan: Mahmut GÜRSES
Üyeler: II. Başkan Kazım ÖZKAN, Ali Kemal AKKOÇ, Ahmet ÖZBAKIR, Mehmet Zeki
ADLI, Hasan KOCAGÖZ, Hamdi GÜLEÇ, Mehmet AKSOY
BAŞVURU SAHİBİ:
Niyazi CELEP,
Çetin Emeç Bulvarı Tavuskuşu Sokak No:25/4 Dikmen Çankaya/ANKARA
İHALEYİ YAPAN İDARE:
Ankara 1. Bölge Kamu Hastaneleri Birliği Genel Sekreterliği,
Talatpaşa Bulvarı No:177 Altındağ Belediyesi İçi 06230 Altındağ/ANKARA
BAŞVURUYA KONU İHALE:
2014/80775 İhale Kayıt Numaralı “Ankara 1. Bölge Kamu Hastaneleri Birliği Genel
Sekreterliği Bağlı Sağlık Tesisleri İçin 24 Aylık Sarf Karşılığı Vitrektomi Cihazı Alım İşi”
İhalesi
KURUM TARAFINDAN YAPILAN İNCELEME:
Ankara 1. Bölge Kamu Hastaneleri Birliği Genel Sekreterliği tarafından 15.09.2014
tarihinde açık ihale usulü ile gerçekleştirilen “Ankara 1. Bölge Kamu Hastaneleri Birliği
Genel Sekreterliği Bağlı Sağlık Tesisleri İçin 24 Aylık Sarf Karşılığı Vitrektomi Cihazı Alım
İşi” ihalesine ilişkin olarak Niyazi Celep’in 13.10.2014 tarihinde yaptığı şikâyet
başvurusunun, idarenin 24.10.2014 tarihli yazısı ile reddi üzerine, başvuru sahibince
31.10.2014 tarih ve 36767 sayı ile Kurum kayıtlarına alınan 30.10.2014 tarihli dilekçe ile
itirazen şikâyet başvurusunda bulunulmuştur. 15.04.2015 tarihli ve 2015/MK-166 sayılı Kurul
kararı gereğince yapılan incelemeye aşağıda yer verilmiştir.
Başvuruya ilişkin olarak 2014/3193-01 sayılı itirazen şikâyet dosyası kapsamında
yapılan inceleme neticesinde esas inceleme raporu tanzim edilmiştir.
KARAR:
Esas inceleme raporu ve ekleri incelendi.
İtirazen şikâyet dilekçesinde özetle,
1) Yaklaşık maliyetin idarece çok düşük olarak hesaplandığı, bu nedenle idarenin
yaklaşık maliyeti tekrar hesaplaması gerektiği ayrıca idare tarafından düşük hesaplanan
yaklaşık maliyetin üzerinde verdikleri tekliflerinin, yaklaşık maliyet ve piyasa rayiç bedelinin
üzerinde olduğu gerekçesiyle değerlendirme dışı bırakılmasının kamu ihale mevzuatına aykırı
olduğu,
2) Kombine Vitrektomi ve Fako Cihazı Teknik Şartnamesi’nin 25’inci maddesinde;
“Verilecek olan Vitrektomi cihazı pnömatik giyotin kesicisine sahip olup kesim hızı 7500 veya
8000 kesi/dakika hıza uygun olmalıdır ve istenildiğinde firma cihaz ekranı üzerinde
gösterebilmelidir.” düzenlemesi ile Vitrektomi+Fako Kombine Kaset Sistemi Teknik
1
KAMU İHALE KURULU KARARI
Toplantı No
Gündem No
Karar Tarihi
Karar No
: 2015/043
: 32
: 14.07.2015
: 2015/UM.III-2003
Şartnamesi’nin 8’inci maddesinde “Vitrektomi Probu en az 7500 kesi/dakika hıza sahip
olmalıdır.” düzenlemesinin bulunduğu, ihale üzerinde bırakılan Aydoğan Erden Ecza Deposu
Tic. Ltd. Şti.nin teklif ettiği cihazın 5000 kesi/dakika hıza uygun bir cihaz olduğu, zira üretici
Alcon firmasının resmi internet sitesindeki yer alan kataloğu incelendiğinde, 7500 kesi
özelliğine sahip cihazının olmadığı, bu özelliğe sahip cihazın ileri bir tarihte piyasaya
sunulacağının beyan edildiği dolayısıyla Teknik Şartname’de talep edilen cihazın özelliklerini
karşılayan ilgili firmaya ait TİTUBB kayıtlı herhangi bir cihaz bulunmadığı, TİTUBB
kaydının 5000 kesi/dakika özelliğine sahip cihaza ait olduğu,
3) Kombine Vitrektomi ve Fako Sistemi Sarf Karşılığı Cihaz Temini Teknik
Şartnamesi’nin 4’üncü maddesinde “Teklif edilen cihazın Türkiye’ de kullanıldığı yer
hakkında referans verilecektir.” düzenlemesinin yer aldığı, ihale dokümanının kesinleştiği
düşünüldüğünde referans listesinin verilmesi gerektiği, bu yüzden ilgili firmanın referans
listesinde bildirdiği cihazların 5000 kesi/dakika hıza uygun cihazlar olması nedeniyle
Şartname’deki düzenlemeye aykırı olduğu,
4) İhale üzerinde bırakılan isteklinin teklifinin, Teknik Şartname’nin “Cihaz Montaj,
Eğitim, Garanti ve Teknik Servis, Kabul ve Muayene” başlıklı bölümünde yer alan 13’üncü
maddesindeki düzenlemeleri karşılamadığı zira ilgili firmanın söz konusu taleplere uyan bir
cihazının olmadığı,
5) Temin Edilecek Cihaza İlişkin Sarf Malzemelerin Teknik Şartnamesi’nin 3’üncü
maddesinde “Aday veya isteklilerin teklif verdiği tıbbi sarf malzemelerin, Türkiye İlaç ve
Tıbbi Cihaz Ulusal Bilgi Bankası’ na kayıt-bildirim işlemlerinin tamamlanmış olması; ayrıca
T.C. Sosyal Güvenlik Kurumu’ nun MEDULA sisteminde de kayıtlı bulunması zorunludur.
Aday veya isteklinin, teklif edilen ürünün imalatçısı veya ithalatçısı olmadığı durumlarda,
teklif veren firmanın bayi olduğuna dair TİTUBB kayıt-bildiriminin bulunması zorunludur.”
düzenlemesinin yer aldığı, Aydoğan Erden Ecza Deposu Tic. Ltd. Şti.nin teklif ettiği cihazları
üreten Alcon firmasının resmi katalogları incelendiğinde 7500-8000 kesi probların ve
bunların içinde bulunduğu Kombine Fako Vitrektomi Pekleri’nin ileri tarihlerde piyasaya
sürüleceği, dolayısıyla ihale üzerinde bırakılan firmanın, üretimde olmayan ürünü
üretimdeymiş gibi göstererek uygunluk beyanı düzenlediği ve TİTUBB kayıtlarını idareye
sunduğu,
6) Vitrektomi Fako Kombine Kaset Sistemi Teknik Şartnamesi’nin 7’nci maddesinde
“Firma tarafından ücretsiz kurulumu yapılacak olan Kombine Vitrektomi ve Fako cihazı ile
uyumlu olmalı, sorunsuz çalışmalıdır.” düzenlemesinin yer aldığı, Aydoğan Erden Ecza
Deposu Tic. Ltd. Şti.nin teklif ettiği cihazları üreten Alcon firmasının Türkiye’ de kayıtlı
7500 veya 8000 kesi cihazı olmadığından kurumu yapılacak cihazın 5000 kesi özelliğine
sahip cihaz olduğu dolayısıyla söz konusu maddede istenilen düzenlemenin karşılanmadığı,
7) Endolazer Probu Teknik Şartnamesi’nin 4’üncü maddesinde “25 gauge ölçüsünde
olmalıdır. İstenildiğinde diğer ölçülerde temin edilmelidir.” düzenlemesinin yer aldığı,
Aydoğan Erden Ecza Deposu Tic. Ltd. Şti.nin teklif ettiği cihazları üreten Alcon firmasına ait
resmi internet sitesinde 7500 kesi problarını içeren 23-25-27 G paketlerin ileride bir tarihte
piyasaya sunulacağının beyan edilmiş olduğu dolayısıyla söz konusu Teknik Şartname’de yer
alan düzenlemenin karşılanmadığı,
2
KAMU İHALE KURULU KARARI
Toplantı No
Gündem No
Karar Tarihi
Karar No
: 2015/043
: 32
: 14.07.2015
: 2015/UM.III-2003
8) Göz İçi Aydınlatma Teknik Şartnamesi’nin 2’nci maddesinde “Fiber optik
illiminatör 25G-27G kalınlığında keşiden geçebilmeli ve bimanuel kullanıma uygun özel bir
trokar sistemle skleraya fikse edilmelidir veya direk olarak fikse edilmeden skleraya
girebilmelidir. İstenildiğinde diğer ölçülerde de temin edilmelidir.” düzenlemesinin yer aldığı,
Aydoğan Erden Ecza Deposu Tic. Ltd. Şti.nin teklif ettiği cihazları üreten Alcon firmasına ait
27 G kalınlığında keşiden geçebilen göz içi aydınlatmasının bulunmadığı,
9) İdari Şartname’nin 7.5.6.3’üncü maddesi gereğince, idareye yaptıkları
demonstrasyon talebinin hukuken haklı bir gerekçe ileri sürülmeksizin reddedildiği, ihale
üzerinde kalan firmaya demonstrasyon yapılacağı söylenmesine rağmen bundan vazgeçildiği,
10) İdari Şartname’nin 7.5.6.4’üncü maddesinde “Tekliflerin değerlendirilmesi
aşamasında ihale komisyonu; teklif edilen tıbbi sarf malzemelerinin de ihale dokumanlarında
belirtilen şartlara uygunluğunu teyit etmek amacıyla 10 (no) gün içinde numune isteyebilir.
(Numune isteme tarih ve zamanı İdare tarafından isteklilere üst yazı ile bilahare
bildirilecektir.) Numuneler komisyonun bildirdiği hastane/hastanelere bir tutanak
karşılığında teslim edilecektir. Teknik şartname ve diğer dokümanların göz önünde
bulundurularak yapılacak olan numune değerlendirmesi için gerekli olan teçhizat ve
masraflar İstekli tarafından karşılanacaktır.” düzenlemesinin yer aldığı, ihale üzerinde kalan
firmanın alıma ilişkin vitrektomi cihazına bağlı tıbbi sarf malzemelerinin (6 kalem) tamamına
numune getirmediği halde idare tarafından teklifinin yeterli bulunduğu,
11) İhale üzerinde bırakılan firmanın teklifinde sunmuş olduğu belge ve katalogların,
belgelerin sunuluş şeklini düzenleyen İdari Şartname’nin 7.7’nci maddesine aykırı olduğu,
belgeler ve katalogların İdari Şartname 7.9.1’inci maddesinde belirtilen teklifi oluşturan tüm
belgeler ve eklerinin Türkçe olması gerektiğine ilişkin düzenlemeye uymadığı,
12) İhale üzerinde bırakılan firmanın teklifinin aşırı düşük teklif olduğu, idare
tarafından aşırı düşük sorgulaması yapılmadan ihalenin söz konusu Aydoğan Erden Ecza
Deposu Tic. Ltd. Şti.nin üzerinde bırakılmasının mevzuata aykırı olduğu,
13) Kombine Vitrektomi ve Fako Cihazı Teknik Şartnamesi’nin 23’üncü maddesinde
“Cihazda en az 3 tane ışık çıkışı olmalıdır. Her ışık çıkışına takılan ışık proplarının yüzdesi
ayrı ayrı ayarlanabilir özellikte olmalıdır.” düzenlemesinin yer aldığı ancak her ne kadar
cihaz 3 ışık çıkışlı olsa da üçünün ayrı ayrı ayarlanabilme özelliğinin olmadığı iddialarına yer
verilmiştir.
Başvuru sahibinin iddialarının değerlendirilmesi sonucunda aşağıdaki hususlar tespit
edilmiştir.
1) Başvuru sahibinin 1’inci iddiasına ilişkin olarak:
Kamu İhale Kurulu’nun 12.11.2014 tarihli ve 2014/UH.III-3657 sayılı kararında
belirtilen gerekçeler doğrultusunda başvuru sahibinin iddiası yerinde görülmemiştir.
2) Başvuru sahibinin 2’nci iddiasına ilişkin olarak:
3
KAMU İHALE KURULU KARARI
Toplantı No
Gündem No
Karar Tarihi
Karar No
: 2015/043
: 32
: 14.07.2015
: 2015/UM.III-2003
İdari Şartname’nin 7.5’inci maddesinde, “7.5.3.3.
Sağlık Bakanlığı Tedavi Hizmetleri Genel Müdürlüğünün 2010/11 sayılı genelgesince
Tıbbi Cihaz Yönetmeliğinin kapsamında olan ürünlerin T.C. İlaç ve Tıbbi Cihaz Ulusal Bilgi
Bankasına (TİTUBB) kayıtlı ve onaylı olması zorunludur. İhale teklif zarfında isteklilerin
teklif
ettikleri
ürünlerin
İhale
tarihi
itibarı
ile;
a) TİTUBB’da kayıtlı ve Sağlık Bakanlığı tarafından onaylı olduğunu gösterir, her kaleme ait
Ulusal Bilgi Bankası internet sitesinden alınmış onaylanmış ürün numarasını gösteren çıktıyı
belgelendirecektir.
b)İstekli ithalatçı veya üretici ise firmasının, T.C. İlaç ve Tıbbi Cihaz Ulusal Bilgi Bankasına
(TİTUBB) kayıtlı olduğunu, yetkili satıcı ise bayi olduğunu gösteren Ulusal Bilgi Bankası
internet sitesinden alınmış çıktıyı belgelendireceklerdir. (Sundukları belge, ana bayi
tanımlayıcı
numarasını
gösteren
internet
çıktısı
olacaktır.)
NOT: Tıbbi Cihaz Yönetmeliği kapsamı dışındaki ürünler teklif edilecekse, bu ürünlerin söz
konusu yönetmeliklerin kapsamı dışında olduğuna dair üreticinin/ithalatçının yazılı beyanı
olacaktır. Bu beyan olan ürünler için “a” ve “b” maddelerindeki belgeler aranmayacaktır.
Kapsam dışında olduğu belirtilmeyen malzemeler UBB kapsamında sayılacağından UBB ile
ilgili istenen belgelerin verilmesi zorunludur.
7.5.6.
1-) İstekliler teklif ettikleri ürünler için teknik şartname maddelerine ayrı ayrı ve
şartnamedeki sıraya göre Türkçe cevap vereceklerdir. Bu cevaplar Teknik şartnameye
uygunluk belgesi başlığı altında teklif veren firmaların antetli kağıdına yazılmış ve yetkili kişi
tarafından imzalanmış olmalıdır. Teknik şartnameye uygunluk belgesinde teklif edilen
ürünün marka, menşei ve modeli belirtilmelidir.
2-) İstekliler teklif edilen ürünlerin ihale dokümanında belirlenen şartlara
uygunluğunu belirlemek amacı ile ayrıntılı teknik bilgilerin yer aldığı broşür, katalog,resim
vs. tanıtım materyallerini sunacaklardır.Teklif edilen ürün sunulan belge üzerinde
işaretlenecektir.
3-) Tekliflerin değerlendirilmesi aşamasında ihale komisyonu; teklif edilen tıbbi
cihazın ihale dokümanında belirtilen şartlara uygunluğunu teyit etmek amacıyla 10 (on) gün
içinde cihazlar için demonstrasyon yapmalarını isteyebilir. (Demonstrasyon tarih ve zamanı
İdare tarafından isteklilere üst yazı ile bilahare bildirilecektir.) Demonstrasyon idarenin ve
isteklinin mutabık olduğu yerde yapılacaktır. Teknik şartname ve diğer dokümanların göz
önünde bulundurularak yapılacak olan Demonstrasyon için gerekli olan teçhizat ve masraflar
İstekli tarafından karşılanacaktır.
4-) Tekliflerin değerlendirilmesi aşamasında ihale komisyonu; teklif edilen tıbbi sarf
malzemelerinin de ihale dokumanlarında belirtilen şartlara uygunluğunu teyit etmek
amacıyla 10 (no) gün içinde numune isteyebilir. (Numune isteme tarih ve zamanı İdare
tarafından isteklilere üst yazı ile bilahare bildirilecektir.) Numuneler komisyonun
bildirdiği hastane/hastanelere bir tutanak karşılığında teslim edilecektir. Teknik şartname ve
diğer dokümanların göz önünde bulundurularak yapılacak olan numune değerlendirmesi için
gerekli olan teçhizat ve masraflar İstekli tarafından karşılanacaktır.”
düzenlemeleri
bulunmaktadır.
İhaleye iki teklif verildiği, başvuru sahibinin teklifinin yaklaşık maliyetin üzerinde
olması gerekçesiyle değerlendirme dışı bırakıldığı, ihale komisyonunun 25.09.2014 tarihli
kararı ile ihalenin Aydoğan Erden Ecza Deposu Ltd. Şti. üzerinde bırakıldığı anlaşılmıştır.
4
KAMU İHALE KURULU KARARI
Toplantı No
Gündem No
Karar Tarihi
Karar No
: 2015/043
: 32
: 14.07.2015
: 2015/UM.III-2003
İhale üzerinde bırakılan istekli tarafından teklif edilen ürünlere ait TİTUBB
çıktılarının sunulduğu görülmüştür.
İddiaya ilişkin olarak bir akademik kuruluştan teknik görüş talep edilmiş olup gelen
teknik görüş yazısında “Vitrektomi ve Fako Cihazı Teknik Şartnamesi’nin zeyilnameli 25’inci
maddesinde belirtilen özellikleri karşılayan firma ürünleri içinde 7500 cpm değerinde farklı
modellerinin bulunduğu yapılan araştırma ihale üzerinde bırakılan isteklinin teknik
şartnameye verdiği cevap ve katalog bilgilerinden tespit edildiğinden itirazının reddine,”
şeklinde cevap verildiği görülmüştür.
Bahse konu teknik görüş doğrultusunda, isteklinin sunduğu cihazın Kombine
Vitrektomi ve Fako Cihazı Teknik Şartnamesi’nin 25’inci maddesinde ve Vitrektomi+Fako
Kombine Kaset Sistemi Teknik Şartnamesi’nin 8’inci maddesinde aranan koşullara uygun
olduğu anlaşıldığından iddia yerinde görülmemiştir.
3) Başvuru sahibinin 3’üncü iddiasına ilişkin olarak:
İhale üzerinde bırakılan Aydoğan Erden Ecza Deposu Tic. Ltd. Şti. nin teklif
dosyasında Constellation LXT, Constellation L, Constellation Tabletop, Constellation XT
cihazlardan oluşan referans listesini sunduğu, listede cihaz modelleri ürün kodları ve hastane
adlarına yer verildiği görülmüştür.
Diğer taraftan, İdari Şartname’nin “Mesleki ve teknik yeterliğe ilişkin aranacak
belgeler ve bu belgelerin taşıması gereken kriterler” başlıklı 7.5’inci maddesinde, referans
istenilmesine ilişkin bir düzenlemeye yer verilmediği, Kombine Vitrektomi ve Fako Sistemi
Sarf Karşılığı Cihaz Temini Teknik Şartnamesi’nin 4’üncü maddesinde “Teklif edilen cihazın
Türkiye’ de kullanıldığı yer hakkında referans verilecektir.” düzenlemesinin yer aldığı
anlaşılmıştır.
Mal Alımı İhaleleri Uygulama Yönetmeliği’nin “Yeterliğin belirlenmesinde uyulacak
ilkeler” başlıklı 26’ncı maddesinin birinci ve ikinci fıkralarında “Ekonomik ve mali yeterlik
ile mesleki ve teknik yeterliğin saptanması amacıyla öngörülecek değerlendirme kriterleri ve
istenecek belgeler, rekabeti engelleyecek şekilde belirlenemez.
Yeterlik değerlendirmesi için istenecek belgelerin ve yeterlik değerlendirmesinde
aranılacak kriterlerin, ihale veya ön yeterlik ilanı ile idari şartnamede veya ön yeterlik
şartnamesinde ya da davet yazısında belirtilmesi zorunludur.” hükmü bulunmaktadır.
Aktarılan Yönetmelik hükmü ve doküman düzenlemeleri bir arada
değerlendirildiğinde, Teknik Şartname’de istenilen referans listesinin teklif değerlendirme
aşamasında dikkate alınacak belgeler arasında olmadığı anlaşıldığından başvuru sahibinin
iddiası yerinde görülmemiştir.
4) Başvuru sahibinin 4’üncü ve 5’inci iddialarına ilişkin olarak:
Teknik Şartname’nin “Cihaz Montaj Eğitim Garanti ve Teknik Servis Kabul ve
Muayene” başlıklı 13’üncü maddesinde “Aday veya isteklinin teklif verdiği ürünlerin Türkiye
5
KAMU İHALE KURULU KARARI
Toplantı No
Gündem No
Karar Tarihi
Karar No
: 2015/043
: 32
: 14.07.2015
: 2015/UM.III-2003
İlaç ve Tıbbi Cihaz Ulusal Bilgi Bankası’na (TİTUBB) kayıt-bildirim işlemlerinin
tamamlanmış olması zorunludur. Aday veya isteklinin teklif edilen ürünün imalatçı veya
ithalatçısı olmadığı durumlarda, teklif veren firmanın bayi olduğunda dair TİTUBB kayıt-
bildiriminin bulunması zorunludur.” düzenlemesi yapılmıştır.
Sarf Malzemelerin Teknik Şartnamesi’nin 3’üncü maddesinde “Aday veya isteklilerin
teklif verdiği tıbbi sarf malzemelerin, Türkiye İlaç ve Tıbbi Cihaz Ulusal Bilgi Bankası’ na
kayıt-bildirim işlemlerinin tamamlanmış olması; ayrıca T.C. Sosyal Güvenlik Kurumu’ nun
MEDULA sisteminde de kayıtlı bulunması zorunludur. Aday veya isteklinin, teklif edilen
ürünün imalatçısı veya ithalatçısı olmadığı durumlarda, teklif veren firmanın bayi olduğuna
dair TİTUBB kayıt-bildiriminin bulunması zorunludur.” düzenlemesinin yer aldığı
görülmüştür.
Vitrektomi + Fako Kombine Kaset Sistemi Teknik Şartnamesinin sekizinci
maddesinde Vitrektomi probunun en az 7500 kesi/dakika hıza sahip olması gerektiği
düzenlenmiştir.
İhale üzerinde bırakılan isteklinin sunduğu belgeler incelendiğinde ilgili kalemler için
TİTUBB çıktılarının sunulduğu görülmüştür.
Başvuru sahibinin iddialarıyla ilgili olarak akademik kuruluştan istenilen teknik
görüşte de “Vitrektomi ve Fako Cihazı Teknik Şartnamenin zeyilnameli 25’inci maddesinde
belirtilen özellikleri karşılayan itiraz edilen firma ürünleri içinde 7500 cpm değerinde farklı
modellerin bulunduğu yapılan araştırma, ihale üzerinde bırakılan isteklinin teknik
şartnameye verdiği cevap ve katalog bilgilerinden tespit edildiği,
Vitrektomi + Fako Kombine Kaset Sistemi Teknik Şartname ve Zeyilnamesinin 8’inci
maddesinde belirtilen özellikte problarının bulunduğu, yapılan araştırma, ihale üzerinde
bırakılan isteklinin teknik şartnameye verdiği cevap ve katalog bilgilerinden tespit edildiği,
Endolazer Probu Teknik Şartnamesinin 4’üncü maddesinde belirtilen prob
özelliklerini karşılayan ve farklı üç tip prob bulunduğunun, yapılan araştırma ihale üzerinde
bırakılan isteklinin teknik şartnameye verdiği cevap ve katalog bilgilerinden tespit edildiği”
şeklinde görüş bildirildiği anlaşılmıştır.
Ayrıca, ihale işlem dosyasında yapılan inceleme neticesinde idarece Türkiye İlaç ve
Tıbbi Cihaz Kurumu ile yazışma yapılarak, teklif edilen “Vitrektomi+Fako Kombine Kaset
Sistemi” adlı ürünün TİTUBB kayıt bildirim işlemlerinde herhangi bir uygunsuzluk
olmadığının teyit edildiği anlaşılmıştır.
Aktarılan tespitler ve teknik görüş doğrultusunda başvuru sahibinin 4’üncü ve 5’inci
iddialarının yerinde olmadığı sonucuna varılmıştır.
5) Başvuru sahibinin 6’ncı iddiasına ilişkin olarak:
Kombine Vitrektomi ve Fako Cihazı Teknik Şartnamesi’nin 25’inci maddesinde;
“Verilecek olan Vitrektomi cihazı pnömatik giyotin kesicisine sahip olup kesim hızı 7500 veya
8000 kesi/dakika hıza uygun olmalıdır ve istenildiğinde firma cihaz ekranı üzerinde
6
KAMU İHALE KURULU KARARI
Toplantı No
Gündem No
Karar Tarihi
Karar No
: 2015/043
: 32
: 14.07.2015
: 2015/UM.III-2003
gösterebilmelidir.” düzenlemesi ile Vitrektomi+Fako Kombine Kaset Sistemi Teknik
Şartnamesi’nin 8’inci maddesinde “Vitrektomi Probu en az 7500 kesi/dakika hıza sahip
olmalıdır.” düzenlemesi, Vitrektomi Fako Kombine Kaset Sistemi Teknik Şartnamesi’nin
7’nci maddesinde ise “Firma tarafından ücretsiz kurulumu yapılacak olan Kombine
Vitrektomi ve Fako cihazı ile uyumlu olmalı, sorunsuz çalışmalıdır.” düzenlemesi yapılmıştır.
İddiaya konu husus ile ilgili olarak bir akademik kuruluştan teknik görüş istenilmiştir.
Genel teknik görüş yazısında iddiaya ilişkin olarak,
“Vitrektomi+Fako Kombine Kaset Sistemi teknik Şartnamesinin 7’nci maddesinde
belirtilen Vitrektomi ve Fako cihazı kombine kaset sistemi ile uyumlu aynı firma ürünü olduğu
yapılan araştırma, ihale üzerinde bırakılan isteklinin teknik şartnameye verdiği cevap ve
katalog bilgilerinden tespit edildiğinden itirazın reddine,” şeklinde görüş bildirilmiştir.
Buna göre ihale üzerinde bırakılan istekli tarafından teklif edilen cihazın yukarda
aktarılan düzenlemelere uygun olduğu görüldüğünden başvuru sahibinin iddiasının yerinde
olmadığı anlaşılmıştır.
6) Başvuru sahibinin 7’nci iddiasına ilişkin olarak:
İhale dokümanında yer alan birim fiyat teklif cetvelinde 2 nolu satırın
“
2
”
ENDOLAZER PROBU
şeklinde düzenlendiği görülmüştür.
İhale dokümanında yer alan Endolazer Probu Teknik Şartnamesi’nin 4’üncü
Adet
700
maddesinde “25 gauge ölçüsünde olmalıdır. İstenildiğinde diğer ölçülerde temin
edilmelidir.” düzenlemesi bulunmaktadır.
İddiaya konu husus ile ilgili olarak bir akademik kuruluştan teknik görüş istenilmiştir.
Genel teknik görüş yazısında iddiaya ilişkin olarak, “Endolazer Probu Teknik Şartnamesinin
4’üncü maddesinde belirtilen prob özelliklerini karşılayan ve farklı 3 tip prob bulunduğu
yapılan araştırma, ihale üzerinde bırakılan isteklinin teknik şartnameye verdiği cevap ve
katalog bilgilerinden tespit edildiğinden, itirazın reddine” şeklinde görüş bildirildiği
görülmüştür.
Aktarılan teknik görüş doğrultusunda, iddianın yerinde olmadığı sonucuna varılmıştır.
7) Başvuru sahibinin 8’inci iddiasına ilişkin olarak:
İhale dokümanında yer alan birim fiyat teklif cetvelinde 3 nolu satır aşağıdaki gibidir:
Sıra No
Mal Kaleminin Adı ve Kısa Birimi
Miktarı
390
Açıklaması
3
GÖZ İÇİ AYDINLATMA
IŞIĞI
Adet
7
KAMU İHALE KURULU KARARI
Toplantı No
Gündem No
Karar Tarihi
Karar No
: 2015/043
: 32
: 14.07.2015
: 2015/UM.III-2003
Göz içi Aydınlatma Teknik Şartnamesi’nin 2’nci maddesinde “Fiber optik illiminatör
25G-27G kalınlığında keşiden geçebilmeli ve bimanuel kullanıma uygun özel bir trokar
sistemle skleraya fikse edilmelidir veya direk olarak fikse edilmeden skleraya girebilmelidir.
İstenildiğinde diğer ölçülerde de temin edilmelidir.” düzenlemesinin yer aldığı görülmüştür.
İhale üzerinde bırakılan isteklinin bu kalem için Alcon Laboratuvarları ve Ticaret A.Ş.
tarafından üretilen Alcon / Constellation marka ürünü teklif ettiği ve buna ilişkin TİTUBB
bilgileri, Teknik Şartname cevabı ve katalogları sunduğu görülmüştür.
İddiaya ilişkin olarak akademik kuruluştan teknik görüş talep edilmiş olup, gelen
Teknik Görüş yazısında “Göz içi Aydınlatma Cihazı Teknik Şartnamesinin 2’nci maddesinde
belirtilen özellikte göz içi aydınlatma cihazı ve aksesuarlarının bulunduğu yapılan araştırma,
ihale üzerinde bırakılan isteklinin teknik şartnameye verdiği cevap ve katalog bilgilerinden
tespit edildiğinden itirazın reddine” şeklinde görüş bildirildiği anlaşılmıştır.
Aktarılan teknik görüş doğrultusunda, iddianın yerinde olmadığı ve bu iddia yönünden
başvurunun reddi gerektiği sonucuna varılmıştır
8) Başvuru sahibinin 9’uncu iddiasına ilişkin olarak:
İdari Şartname’nin 7.5.6’ncı maddesinde, “1-) İstekliler teklif ettikleri ürünler için
teknik şartname maddelerine ayrı ayrı ve şartnamedeki sıraya göre Türkçe cevap
vereceklerdir. Bu cevaplar Teknik şartnameye uygunluk belgesi başlığı altında teklif veren
firmaların antetli kağıdına yazılmış ve yetkili kişi tarafından imzalanmış olmalıdır. Teknik
şartnameye uygunluk belgesinde teklif edilen ürünün marka, menşei ve modeli
belirtilmelidir.
2-) İstekliler teklif edilen ürünlerin ihale dokümanında belirlenen şartlara
uygunluğunu belirlemek amacı ile ayrıntılı teknik bilgilerin yer aldığı broşür, katalog,resim
vs. tanıtım materyallerini sunacaklardır.Teklif edilen ürün sunulan belge üzerinde
işaretlenecektir.
3-) Tekliflerin değerlendirilmesi aşamasında ihale komisyonu; teklif edilen tıbbi
cihazın ihale dokümanında belirtilen şartlara uygunluğunu teyit etmek amacıyla 10 (on) gün
içinde cihazlar için demonstrasyon yapmalarını isteyebilir. (Demonstrasyon tarih ve zamanı
İdare tarafından isteklilere üst yazı ile bilahare bildirilecektir.) Demonstrasyon idarenin ve
isteklinin mutabık olduğu yerde yapılacaktır. Teknik şartname ve diğer dokümanların göz
önünde bulundurularak yapılacak olan Demonstrasyon için gerekli olan teçhizat ve masraflar
İstekli tarafından karşılanacaktır.” şeklinde düzenlemeye yer verilmiştir.
İhale komisyonu uzman üyelerince düzenlenen teknik rapor incelendiğinde, “İdari
Şartname’nin 7.5.6.2’nci maddesi hükmü gereğince ihale aşamasında verilen broşür-
kataloglar incelenmiş olup, teknik şartnameyi karşıladığı ve TİTUBB kayıtlarının olduğu
saptanmıştır. Ayrıca demonstrasyon yapılmasına gerek görülmemiştir.” şeklinde ifadeye yer
verildiği, ihale dokümanındaki aktarılan düzenlemeden teklif edilen tıbbi cihazın ihale
dokümanında belirtilen şartlara uygunluğunu teyit amacıyla demonstrasyonun
8
KAMU İHALE KURULU KARARI
Toplantı No
Gündem No
Karar Tarihi
Karar No
: 2015/043
: 32
: 14.07.2015
: 2015/UM.III-2003
yapılabileceğinin düzenlendiği, bu konuda takdir yetkisinin idarede olduğu anlaşıldığından
iddia yerinde görülmemiştir.
9) Başvuru sahibinin 10’uncu iddiasına ilişkin olarak:
Mal Alımı İhaleleri Uygulama Yönetmeliği’nin 43’üncü maddesinde, “Teklif edilen
malın teknik şartnamede yer alan teknik kriterlere uygunluğunu belirlemek amacıyla numune,
teknik bilgilerin yer aldığı katalog, teknik şartnameye cevapları ve açıklamaları içeren
doküman ile fotoğraf ayrı ayrı veya birlikte istenebilir.
(2) Numunenin sunulma yöntemi ile ihale komisyonunca numunenin
değerlendirilmesine yönelik düzenleme, ayrıntılı bir şekilde ön yeterlik şartnamesinde veya
idari şartnamede yapılır. İdare tarafından numune bir tutanak ile teslim alınır. Bu tutanağın
bir sureti de aday veya istekliye verilir.” hükmü bulunmaktadır.
İdari Şartname’nin 7.5.6’ncı maddesinin dördüncü alt bendinde, “4-) Tekliflerin
değerlendirilmesi aşamasında ihale komisyonu; teklif edilen tıbbi sarf malzemelerinin de
ihale dokumanlarında belirtilen şartlara uygunluğunu teyit etmek amacıyla 10 (on) gün
içinde numune isteyebilir. (Numune isteme tarih ve zamanı İdare tarafından isteklilere üst
yazı ile bilahare bildirilecektir.) Numuneler komisyonun bildirdiği hastane/hastanelere bir
tutanak karşılığında teslim edilecektir. Teknik şartname ve diğer dokümanların göz önünde
bulundurularak yapılacak olan numune değerlendirmesi için gerekli olan teçhizat ve
masraflar İstekli tarafından karşılanacaktır” düzenlemesi yapılmıştır.
İhale işlem dosyası üzerinden yapılan incelemede ihale komisyonu uzman üyelerince
düzenlenen ve imzalanan raporda, “Teknik Şartnamede belirtilen şartlara uygunluğunu teyit
etmek amacıyla 18.09.2014 tarih ve 1224356.87 sayılı yazı ile ilgili firmadan tıbbi sarf
malzeme numunelerinin getirilmesi istenmiş olup, gelen numune üzerinde yapılan inceleme
sonucunda 6 kalem tıbbi sarf malzemenin de teknik şartnameyi bire bir karşıladığı ve her bir
kalemin (varsa çeşitleri dahil) TİTUBB kayıtlarının bulunduğu görülmüştür.” şeklinde
ifadeye yer verildiği anlaşılmıştır.
Buna göre, alıma konu sarf malzemeleri için ihale komisyonunun uzman üyelerince
numune değerlendirilmesinin yapıldığı ve sorumluluğun idareye ait olduğu anlaşıldığından,
iddia yerinde görülmemiştir.
10) Başvuru sahibinin 11’inci iddiasına ilişkin olarak:
İhalelere Yönelik Başvurular Hakkında Yönetmelik’in “İtirazen şikâyet başvuruları”
başlıklı 14’üncü maddesinin birinci fıkrasında; “(1) İdareye yapılan şikayet başvurusu
üzerine idare tarafından alınan kararın uygun bulunmaması veya süresi içinde karar
alınmaması hallerinde veya şikayet ya da itirazen şikayet üzerine idare tarafından alınan
ihalenin iptali kararlarına karşı doğrudan Kuruma itirazen şikayet başvurusunda
bulunulabilir.” hükmü, aynı Yönetmelik’in “Başvuruların şekil unsurları” 8’inci maddesinde
“…(10) İdarenin şikâyet üzerine aldığı kararda belirtilen hususlar hariç, şikayet
başvurusunda belirtilmeyen hususlar itirazen şikâyet başvurusuna konu edilemez.” hükmü
yer almaktadır.
9
KAMU İHALE KURULU KARARI
Toplantı No
Gündem No
Karar Tarihi
Karar No
: 2015/043
: 32
: 14.07.2015
: 2015/UM.III-2003
Başvuru sahibinin idareye 13.10.2014 ve 14.10.2014 tarihlerinde iki dilekçe verdiği,
bu dilekçelerde belgelerin İdari Şartname’nin 7.9’uncu maddesine aykırılığı iddiasının yer
almadığı görülmüştür.
Bu itibarla, iddiaya ilişkin İdari Şartname’nin 7.7’nci maddesi ile sınırlı olarak
inceleme yapılmıştır.
İdari Şartname’nin 7.7’nci maddesinde “İstekliler, yukarıda sayılan belgelerin aslını
veya aslına uygunluğu noterce onaylanmış örneklerini vermek zorundadır. Ancak, Türkiye
Ticaret Sicili Gazetesi Nizamnamesinin 9 uncu maddesinde yer alan hüküm çerçevesinde
Gazete idaresince veya Türkiye Odalar ve Borsalar Birliğine bağlı odalarca aslının
aynıdır şeklinde onaylanarak isteklilere verilen Ticaret Sicili Gazetesi suretleri ile bunların
noter onaylı suretleri de kabul edilecektir. İsteklinin ve/veya teklif edilen malın, İlaç ve Tıbbi
Cihaz Ulusal Bilgi Bankasına kayıtlı olduklarını tevsik edici belgeler, internet çıktısı olarak
sunulabilir.” düzenlemesi bulunmaktadır.
İhale üzerinde kalan isteklinin sunduğu Alcon Constellation marka cihazlara ait
TİTUBB çıktıları, kataloglar, Teknik Şartname’ye uygunluk belgesi ve taahhütnamelerin
incelenmesinden söz konusu düzenlemeye aykırılığın bulunmadığı ve iddianın yerinde
olmadığı görülmüştür.
11) Başvuru sahibinin 12’nci iddiasına ilişkin olarak:
Mal Alımı İhaleleri Uygulama Yönetmeliği’nin “Aşırı düşük teklifler” başlıklı 58’inci
maddesinde “(1) İhale komisyonu verilen tekliflerden diğer tekliflere veya yaklaşık maliyete
göre teklif fiyatı aşırı düşük olanları tespit eder. Bu teklifleri reddetmeden önce, belirlediği
süre içinde teklif sahiplerinden teklifte önemli olduğunu tespit ettiği bileşenler ile ilgili
ayrıntıları yazılı olarak ister.
(2) (Değişik: 07/06/2014-29023 R.G./9.md.) İhale komisyonu;
a) İmalat sürecinin ekonomik olması,
b) Seçilen teknik çözümler ve teklif sahibinin mal ve hizmetlerin temininde kullanacağı
avantajlı koşullar,
c) Teklif edilen malların özgünlüğü, gibi hususlarda isteklinin yaptığı yazılı
açıklamaları dikkate alarak, aşırı düşük teklifleri değerlendirir. Bu değerlendirme sonucunda,
açıklamaları yeterli görülmeyen veya yazılı açıklamada bulunmayan isteklilerin teklifleri
reddedilir. İhale komisyonunca reddedilmeyen aşırı düşük teklifler, geçerli teklif olarak
dikkate alınır.
(3) Aşırı düşük tekliflerin değerlendirmesinde; Kamu İhale Kurumu tarafından aşırı
düşük tekliflerin tespiti, değerlendirilmesi ve ekonomik açıdan en avantajlı teklifin
belirlenmesi amacıyla sınır değer veya sorgulama kriterleri ya da ortalamalar belirlenmiş ise
ihale komisyonu bu düzenlemeyi esas alır.” hükmü bulunmaktadır.
İdari Şartname’nin “Aşırı düşük teklifler” başlıklı 33’üncü maddesinde, “33.1. İhale
komisyonu, verilen teklifleri değerlendirdikten sonra, diğer tekliflere veya yaklaşık maliyete
göre teklif fiyatı aşırı düşük olanları tespit eder. Bu teklifleri reddetmeden önce, belirlediği
süre içinde teklif sahiplerinden, teklifte önemli olduğunu tespit ettiği bileşenler ile ilgili
ayrıntıları yazılı olarak ister.
10
KAMU İHALE KURULU KARARI
Toplantı No
Gündem No
Karar Tarihi
Karar No
: 2015/043
: 32
: 14.07.2015
: 2015/UM.III-2003
33.2. İhale komisyonu tarafından;
a) İmalat sürecinin ekonomik olması,
b) Seçilen teknik çözümler ve teklif sahibinin mal ve hizmetlerin temininde kullanacağı
avantajlı koşullar,
c) Teklif edilen malın özgünlüğü,
gibi hususlarda yapılan yazılı açıklamalar dikkate alınarak, aşırı düşük teklifler
değerlendirilir. Bu değerlendirme sonucunda, açıklamaları yeterli görülmeyen veya yazılı
açıklamada bulunmayan isteklilerin teklifleri reddedilir.
33.3. İhale komisyonu tarafından, aşırı düşük tekliflerin tespiti, değerlendirilmesi ve
ekonomik açıdan en avantajlı teklifin belirlenmesinde, sinir değer veya sorgulama kriterleri
ya da ortalamalara ilişkin olarak Kamu İhale Kurumu tarafından düzenleme yapılmış ise bu
düzenlemelerde yer alan kriterler esas alınacaktır.” düzenlemesi yapılmıştır.
İhalede yaklaşık maliyetin 4.647.341,95 TL olarak belirlendiği, ihale üzerinde
bırakılanın teklifinin 3.794.135,00 olduğu görülmüştür.
Bahse konu ihaleye mal alımı olarak çıkıldığı, Mal Alımı İhaleleri Uygulama
Yönetmeliği ve Kamu İhale Genel Tebliği’nde mal alımı ihalelerinde aşırı düşük tekliflerin
tespiti ve değerlendirilmesine ilişkin kriterlerin ayrıntılı belirlenmediği, idarelerin aşırı düşük
tekliflerin tespit edilmesi ve değerlendirilmesinde 4734 sayılı Kanun’un 38’inci maddesi ve
anılan Yönetmelik’in 58’inci maddesinde belirtilen sınırlar içerisinde takdir yetkisinin
bulunduğu anlaşıldığından idarece aşırı düşük teklif sorgulaması yapılmaksızın ihalenin
sonuçlandırılmasında mevzuata aykırılık bulunmadığı anlaşılmıştır.
12) Başvuru sahibinin 13’üncü iddiasına ilişkin olarak:
İhale dokümanında yer alan Kombine Vitrektomi ve Fako Cihazı Teknik
Şartnamesi’nin 23’üncü maddesinde “Cihazda en az 3 tane ışık çıkışı olmalıdır. Her ışık
çıkışına takılan ışık proplarının yüzdesi ayrı ayrı ayarlanabilir özellikte olmalıdır.”
düzenlemesi bulunmaktadır.
İddiaya ilişkin olarak bir akademik kuruluştan teknik görüş istenilmiş olup, gelen
cevabî yazıda, “Vitrektomi ve Fako Cihazı Teknik Şartnamesi’nin 23’üncü maddesinde
belirtilen özellikleri karşılayan itiraz edilen firma ürünleri içinde farklı modellerde bulunduğu
yapılan araştırma ihale üzerinde bırakılan isteklinin teknik şartnameye verdiği cevap ve
katalog bilgilerinden tespit edildiğinden şikayetin reddine” şeklinde görüş bildirilmiştir.
Aktarılan teknik görüş doğrultusunda iddianın yerinde olmadığı ve itirazen şikâyet
başvurusunun reddi gerektiği sonucuna varılmıştır.
Açıklanan nedenlerle, 4734 sayılı Kanun'un 65'inci maddesi uyarınca bu kararın tebliğ
edildiği veya tebliğ edilmiş sayıldığı tarihi izleyen 30 gün içerisinde Ankara İdare
Mahkemelerinde dava yolu açık olmak üzere,
11
KAMU İHALE KURULU KARARI
Toplantı No
Gündem No
Karar Tarihi
Karar No
: 2015/043
: 32
: 14.07.2015
: 2015/UM.III-2003
Anılan Kanun'un 54'üncü maddesinin onbirinci fıkrasının (c) bendi gereğince itirazen
şikâyet başvurusunun reddine,
Oyçokluğu ile karar verildi.
Mahmut GÜRSES
Başkan
Kazım ÖZKAN
II. Başkan
Ali Kemal AKKOÇ
Kurul Üyesi
Ahmet ÖZBAKIR
Kurul Üyesi
Mehmet Zeki ADLI
Hasan KOCAGÖZ
Kurul Üyesi
Hamdi GÜLEÇ
Kurul Üyesi
Kurul Üyesi
Mehmet AKSOY
Kurul Üyesi
12
KAMU İHALE KURULU KARARI
Toplantı No
Gündem No
Karar Tarihi
Karar No
: 2015/043
: 32
: 14.07.2015
: 2015/UM.III-2003
KARŞI OY
İnceleme konusu ihalede,
Başvuru sahibinin itirazen şikayet dilekçesinde yer alan iddialarının incelenmesi neticesinde,
Kurul çoğunluğunca “itirazen şikayet başvurusunun reddine” karar verilmiştir.
Anılan kararda, başvuru sahibinin itirazen şikayet dilekçesinin 12’nci maddesinde yer alan,
“İhale üzerinde bırakılan firmanın teklifinin aşırı düşük teklif olduğu, idare tarafından aşırı düşük
sorgulaması yapılmadan ihalenin söz konusu Aydoğan Erden Ecza Deposu Tic. Ltd. Şti.nin üzerinde
bırakılmasının mevzuata aykırı olduğu” şeklindeki iddiaya ilişkin olarak, idarelerin aşırı düşük
tekliflerin tespit edilmesi ve değerlendirilmesinde 4734 sayılı Kanun’un 38’inci maddesi ve anılan
Yönetmelik’in 58’inci maddesinde belirtilen sınırlar içerisinde takdir yetkisinin bulunduğu
gerekçesiyle, idarece aşırı düşük teklif sorgulaması yapılmaksızın ihalenin sonuçlandırılmasında
mevzuata aykırılık bulunmadığı ifade edilmektedir.
İnceleme konusu ihalede, ihaleye ait İdari Şartname’nin “Aşırı düşük teklifler” başlıklı
33’üncü maddesinde “33.1.İhale komisyonu, verilen teklifleri değerlendirdikten sonra, diğer tekliflere
veya yaklaşık maliyete göre teklif fiyatı aşırı düşük olanları tespit eder. Bu teklifleri reddetmeden
önce, belirlediği süre içinde teklif sahiplerinden, teklifte önemli olduğunu tespit ettiği bileşenler ile
ilgili ayrıntıları yazılı olarak ister.
33.2. İhale komisyonu tarafından;
a) İmalat sürecinin ekonomik olması,
b) Seçilen teknik çözümler ve teklif sahibinin mal ve hizmetlerin temininde kullanacağı
avantajlı koşullar,
c) Teklif edilen malın özgünlüğü,
gibi hususlarda yapılan yazılı açıklamalar dikkate alınarak, aşırı düşük teklifler değerlendirilir. Bu
değerlendirme sonucunda, açıklamaları yeterli görülmeyen veya yazılı açıklamada bulunmayan
isteklilerin teklifleri reddedilir.
33.3. İhale komisyonu tarafından, aşırı düşük tekliflerin tespiti, değerlendirilmesi ve ekonomik
açıdan en avantajlı teklifin belirlenmesinde, sınır değer veya sorgulama kriterleri ya da ortalamalara
ilişkin olarak Kamu İhale Kurumu tarafından düzenleme yapılmış ise bu düzenlemelerde yer alan
kriterler esas alınacaktır.” düzenlemesinin yer aldığı görülmektedir.
Yukarıda yer alan düzenleme ile, söz konusu ihalede, tekliflerin değerlendirilmesi aşamasında,
ekonomik açıdan en avantajlı teklifin belirlenmesi için aşırı düşük teklif sorgulaması yapılmasının
öngörüldüğü ve idarenin takdir hakkını bu yönde kullandığı anlaşılmaktadır. Bu itibarla, ihale
dokümanının da kesinleştiği göz önüne alındığında, incelenen ihalede, idarece sorgulama ve
değerlendirme kriterlerinin belirlenmesi ve geçerli tekliflere ilişkin aşırı düşük teklif sorgulaması
yapılarak ihalenin sonuçlandırılması gerektiği sonucuna varılmıştır.
Açıklanan nedenlerle, uyuşmazlığa konu ihalede, “düzeltici işlem belirlenmesine” karar
verilmesi gerektiği yönündeki düşüncemle, Kurul çoğunluğunun “itirazen şikayet başvurusunun
reddine” niteliğindeki kararına katılmıyorum.
Ahmet ÖZBAKIR
Kurul Üyesi
13
Pro Özellikler
Arama, arşiv, not alma ve PDF indirme için Pro üyelik gerekli.
Arşiv & Notlar
Kararları arşivlemek ve not almak için Pro üyelik gereklidir.